«Η φωνή που έγινε κοινότητα» Η πορεία του Συλλόγου Πωγωνίσιου Πολυφωνικού Τραγουδιού

Πριν υπάρξουν σύλλογοι, φεστιβάλ και οργανωμένες δράσεις, υπήρχαν οι άνθρωποι. Στα χωριά του Πωγωνίου, το πολυφωνικό τραγούδι δεν αποτέλεσε ποτέ σκηνική τέχνη, αλλά τρόπο ζωής: μνήμη, επικοινωνία, παρηγοριά και γιορτή.

Οι Πωγωνήσιοι δεν έμαθαν το τραγούδι — το κληρονόμησαν. Το μετέφεραν από γενιά σε γενιά, μέσα από τις φωνές και τις κοινότητές τους. Όταν όμως οι κοινωνικές συνθήκες άλλαξαν και οι φωνές άρχισαν να λιγοστεύουν, γεννήθηκε η ανάγκη για τη διατήρηση και συνέχισή του.

Σε αυτό το πλαίσιο ιδρύθηκε το 2017 ο Σύλλογος Πωγωνίσιου Πολυφωνικού Τραγουδιού, ως μια συνειδητή πράξη ευθύνης απέναντι στους ανθρώπους που κράτησαν ζωντανή την παράδοση. Από την πρώτη στιγμή, ο Σύλλογος λειτούργησε όχι ως ένας τυπικός πολιτιστικός φορέας, αλλά ως κοινότητα: αναζήτησε τους παλιούς τραγουδιστές, κατέγραψε μνήμες και μελωδίες και έθεσε στο επίκεντρο τη βιωματική μετάδοση της γνώσης.

Το 2018 ξεκίνησε το Φεστιβάλ Πολυφωνικού Τραγουδιού, το οποίο εξελίχθηκε σε θεσμό. Πραγματοποιούμενο στα χωριά του Πωγωνίου — στα Κτίσματα, στους Κουκλιούς, στη Βήσσανη — επαναφέρει το τραγούδι στο φυσικό του περιβάλλον: την κοινότητα. Το 2026 διοργανώνεται το 8ο Φεστιβάλ Πολυφωνικού Τραγουδιού και Μουσικής, στον τόπο όπου γεννήθηκε η πολυφωνική παράδοση της Ηπείρου.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την πορεία διαδραματίζουν οι ίδιοι οι Πωγωνήσιοι τραγουδιστές, οι οποίοι αποτελούν τους αυθεντικούς φορείς της παράδοσης. Μέσα από αυτούς μεταδίδεται όχι μόνο το ρεπερτόριο, αλλά και το ήθος της πολυφωνίας: η συλλογικότητα, η ακρόαση και η συνύπαρξη των φωνών.

Ταυτόχρονα, ο Σύλλογος έχει αναπτύξει έντονη εξωστρέφεια, συμμετέχοντας σε δράσεις και φεστιβάλ στην Ελλάδα και το εξωτερικό, προβάλλοντας το πολυφωνικό τραγούδι ως ζωντανή πολιτιστική πρακτική.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δημιουργία των «Πωγωνέων», του παιδικού τμήματος του Συλλόγου. Μέσα από αυτό, η παράδοση περνά στις νεότερες γενιές με φυσικό και βιωματικό τρόπο. Τα παιδιά μαθαίνουν να λειτουργούν ως σύνολο, να ακούν και να συνδιαμορφώνουν τη μουσική εμπειρία, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η πολυφωνία δεν ανήκει στο παρελθόν, αλλά στο παρόν και το μέλλον.

Σήμερα, ο Σύλλογος Πωγωνίσιου Πολυφωνικού Τραγουδιού αποτελεί έναν ενεργό πυρήνα πολιτιστικής δημιουργίας και μετάδοσης. Από τους παλιούς τραγουδιστές, στους σύγχρονους ερμηνευτές και από εκεί στους Πωγωνέους, διαμορφώνεται μια ζωντανή αλυσίδα συνέχειας.

Ο Σύλλογος δεν διασώζει απλώς μια παράδοση. Δημιουργεί τις συνθήκες για να συνεχίσει να υπάρχει — ως ζωντανή, συλλογική εμπειρία.

Για περισσότερες πληροφορίες:

www.polyphonicsong.gr

facebook: Σύλλογος Πωγωνίσιου πολυφωνικού τραγουδιού

Instagram: polyphonic_of_pogoni