7 χρόνια από το θάνατο του Σταύρου Κουγιουμτζή (video)

Ήταν 12 του Μάρτη πριν 7 χρόνια , που μας αποχαιρέτησε για πάντα ένας από τους πιο σπουδαίους Έλληνες μουσικούς δημιουργούς , που με τα τραγούδια του σημάδεψε τις τελευταίες δεκαετίες . Ό Σταύρος Κουγιουμτζής , ένας από τους σεμνότερους και πιο αγαπημένους ανθρώπους της Έλληνικής μουσικής κοιμήθηκε για πάντα
στην αγαπημένη του Καλαμαριά .

Η ευαισθησία που ξεχείλιζε από τα τραγούδια του ήταν και παραμένει μοναδική.

Με αυτή την αφορμή ας θυμηθούμε ορισμένα από αυτά καθώς και το βιογραφικό του.Μακάρι και στις μέρες μας να υπάρξουν κι άλλοι τέτοιοι δημιουργοί , με τέτοιο ήθος και σεμνότητα.

Ο Σταύρος Κουγιουμτζής είχε γεννηθεί το 1932 στη Θεσσαλονίκη, σ' έναν προσφυγικό καταυλισμό κοντά στο Γεντί Κουλέ. Τα πρώτα τραγούδια που άκουσε και αγάπησε ήταν αυτά που έφεραν οι πρόσφυγες μαζί τους. Το σμυρναίικο κι αργότερα το λαϊκό πότισαν τις πρώτες αναμνήσεις του. «Στην εποχή μου δεν υπήρχαν μόνο φτωχοί, υπήρχαν και «υπόφτωχοι».
Σ' αυτήν την κατηγορία ανήκα», έλεγε κάποτε ο ίδιος. Κι όμως, παρά τις συνθήκες πενίας, η μάνα του, καπνεργάτρια, όταν εκείνος είναι 5 ετών, του χαρίζει ένα γραμμόφωνο και μερικές πλάκες. «Φαίνεται», εξηγούσε ο ίδιος, «πως κάτι είδε σε εμένα και την κέντρισε...».

Το μουσικό του παράθυρο ανοίγει για να μπουν οι μουσικές του Βαμβακάρη και του Τσιτσάνη πρώτα και αργότερα των μεγάλων κλασικών. Στα 15, ο Σταύρος Κουγιουμτζής, γοητευμένος από τον ήχο του πιάνου που άκουσε πίσω από ένα κλειστό παράθυρο στην οδό Παύλου Μελά, γράφεται στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης, μελετά πιάνο με τον Τώνη Γεωργίου και παίρνει πτυχίο αρμονίας, αντίστιξης και φούγκας με τον Σόλωνα Μιχαηλίδη. Αργότερα, στην Αθήνα πια, θα συμπληρώσει τις σπουδές του κάνοντας μαθήματα σύγχρονης μουσικής με τον Γιάννη Ανδρέου-Παπαϊωάννου.

«Δεν ήταν δυνατόν όταν αγαπούσα τον Τσιτσάνη να μην αγαπήσω και τον Μπαχ», έλεγε σε μια συνέντευξή του. Ούτε όμως και το αντίστροφο. Διότι παρότι στο ωδείο η λαϊκή μουσική ήταν απαγορευμένη, «σαν χολέρα ήτανε», ο νεαρός σπουδαστής δεν σταματά να ακούει λαϊκά και αρχοντορεμπέτικα. Από το 1952, για λόγους βιοπορισμού, αρχίζει να εργάζεται ως πιανίστας σε διάφορα νυχτερινά κέντρα της Θεσσαλονίκης.

Το 1960 γράφει σε δικούς του στίχους το πρώτο του τραγούδι, «Το Περιστεράκι», που το τραγουδά η Ζωίτσα Κουρούκλη. Όταν το ακούει ο (προ «Λύρας» ακόμα) Αλέκος Πατσιφάς, του λέει να γράψει λαϊκά τραγούδια. Κι αυτό ακριβώς κάνει: τα δύο πρώτα λαϊκά τραγούδια του, με δικούς του στίχους και πάλι, γίνονται αμέσως επιτυχίες. Ήταν το «Αν δεις στον ύπνο σου ερημιά», που το τραγουδά ο Μανώλης Καναρίδης και το «Μη μου θυμώνεις μάτια μου» που το λέει αρχικά η Χορωδία Φ.Ε.Μ. και στη συνέχεια ο Γιάννης Πουλόπουλος.

«Να 'τανε το '21»
Το 1967 ο Σταύρος Κουγιουμτζής αποφασίζει να κατεβεί στην Αθήνα. Έτσι αρχίζει η μεγάλη του συνεργασία με τη «MINOS» και κυρίως με τον νεαρό κι ανερχόμενο τότε τραγουδιστή Γιώργο Νταλάρα. Εκείνος ερμηνεύει το τραγούδι που θα γίνει η πρώτη μεγάλη επιτυχία του Κουγιουμτζή: το περίφημο «Να 'τανε το '21», σε στίχους της Σιώτας Τσώτου (που για λόγους λογοκρισίας αναμορφώνει έναν από τους στίχους του τραγουδιού, «και να κρατάω τις νύχτες με τ' άστρα μια τουρκοπούλα αγκαλιά», σε μια «ομορφούλα αγκαλιά»).

Αυτή είναι η πρώτη μιας αλυσίδας μεγάλων επιτυχιών, οι περισσότερες με τον Γιώργο Νταλάρα , αλλά και με τη Χαρούλα Αλεξίου («Χρόνια σαν βροχή», «Σου στέλνω χαιρετίσματα»), την Αννα Βίσση («Σ' αγαπώ», «Στα χρόνια της υπομονής»), τη Βίκυ Μοσχολιού, τον Αντώνη Καλογιάννη, τον Γιάννη Πάριο, τον Γιάννη Καλατζή, την Ελευθερία Αρβανιτάκη (στην οποία χαρίζει μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της, το «Κόκκινο φουστάνι») αλλά και τη σύντροφό του Αιμιλία Κουγιουμτζή. Αν και εξαιρετικός στιχουργός και ο ίδιος, συνεργάζεται και με άλλους κορυφαίους στιχουργούς (Μ. Ελευθερίου, Λ. Παπαδόπουλο, Ακο Δασκαλόπουλο, Μ. Μπουρμπούλη, Λ.Τεάζη κ.ά.). Και, λιγότερο συχνά, μελοποιεί και ποιητές. Σε ποίηση του Γιώργου Θέμελη, γράφει τα τραγούδια που περιλαμβάνονται στον δίσκο του «Ηλιοσκόπιο» και σε ποίηση Σεφέρη, Παπαδιαμάντη, Σαχτούρη, Χριστιανόπουλου και Ριτσιώνη τα τραγούδια του δίσκου «Μικραίνει ο κόσμος».

Τα τελευταία χρόνια είχε περιορίσει τη δραστηριότητά του από άποψη. Άνθρωπος χαμηλών τόνων, επέστρεψε το 1988 στη Θεσσαλονίκη, αναζητώντας μια «ήσυχη ζωή». Ζούσε σε ένα απλό διαμέρισμα στην Καλαμαριά με τη γυναίκα του Αιμιλία και τις κόρες του Δώρα και Μαρία. Άλλωστε, πλούσιος δεν έγινε ποτέ γιατί, όπως λένε όσοι τον γνώρισαν καλά, «πολύ απλά, αυτό δεν τον ενδιέφερε».

Το 1997 με προτροπή του Γιώργου Νταλάρα εμφανίστηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών για τη βασισμένη στη βυζαντινή υμνογραφία μουσική του παράσταση «Ύμνοι αγγέλων σε ρυθμούς ανθρώπων» με ερμηνευτές τους Γιώργο Νταλάρα και Αιμιλία Κουγιουμτζή.

Η τελευταία του δισκογραφική παρουσία ήταν το 2001 με το «Έβρεχε ο κόσμος» και 11 τραγούδια που έγραψε για να τα πει η κόρη του, Μαρία Κουγιουμτζή, ο Γιώργος Χριστοδούλου και, ως συμμετέχων, ο τραγουδιστής των μεγάλων του επιτυχιών, ο Γιώργος Νταλάρας. «Και σήμερα βγαίνουν καλά τραγούδια, αλλά το όραμα του τραγουδιού, όπως το είχαμε από τον Θεοδωράκη ή τον Χατζιδάκι, έχει κατακερματιστεί. Τότε δίναμε σημασία στην ελληνικότητα του τραγουδιού που τώρα σχεδόν έχει εξαφανιστεί...», εξηγούσε τους λόγους της απουσίας του μιλώντας το 2001 στην «Ε» και στη Μαρία Βλαχοπούλου.

Η μουσική ως κεντρικός άξονας της ζωής του ήταν κι αυτός των γραπτών του, του αυτοβιογραφικού του αφηγήματος «Ανοιχτά παράθυρα με κλειστά παντζούρια» («Εντευκτήριο» 1998 - «Κέδρος» 2001) και της συλλογής διηγημάτων «Στα διώροφα έμεναν οι όμορφες» («Κέδρος» 2000).

Ο συνθέτης έφυγε το Σάββατο 12 Μάρτη 2005, στα 73 του χρόνια, από ανακοπή καρδιάς.

Προσωπικοί Δίσκοι

Έτος	Τίτλος	Είδος	Εταιρεία	Αριθμός καταλόγου
1970	Νάτανε το 21	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 118
1971	Όταν ανθίζουν πασχαλιές	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 137
1973	Ηλιοσκόπιο	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 169
1974	Μικρές πολιτείες	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 210
1975	Στα ψηλά τα παραθύρια	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 239
1976	Λαϊκές Κυριακές	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 291
1977	Τραγούδια του καιρού μας	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 312
1979	Όταν σε περιμένω	Studio	LYRA	3741
1982	Μικραίνει ο κόσμος	Studio	LYRA	3257
1985	Τα νυχτέρια μας	Studio	PHILIPS	826009
1986	Τρελοί και άγγελοι	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 624
1993	Κάτι παιδιά που αγαπάνε το τραγούδι	Studio	ARTISTIC	122
1998	Ύμνοι αγγέλων σε ρυθμούς ανθρώπων	Live	ΜΙΝΟΣ	5314092
2000	Έβρεχε ο κόσμος	Studio	MINOS-EMI	5314092
2001	Λόγια της καρδιάς	Studio	EROS MUSIC/CORIFEO	80312

Συμμετοχές σε δίσκους

Έτος	Τίτλος	Είδος	Εταιρεία	Αριθμός καταλόγου
1969	Γιώργος Νταλάρας	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 106
1970	Λαϊκή παρέλασις	Studio	PHILIPS	6331006
1971	Παραμυθάκι μου	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 140
1971	Ο μέτοικος	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 243
1973	Ένα ταξείδι	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 171
1974	Πού θα παη πού	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 195
1974	Νιάτα	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 212
1976	Μην περιμένεις	Studio	ΜΙΝΟΣ	MSM 292
1986	Καλδάρας - Κουγιουμτζής	Live	CBS	450368
1997	Με τέχνη και με πάθος	Studio	ΜΥΛΟΣ	8

Συλλογές

Προσωπικές συλλογές

Έτος	Τίτλος	Εταιρεία	Αριθμός καταλόγου
1979	10 χρόνια τραγούδι	ΜΙΝΟΣ	MSM 335/6
1983	Σε πρώτη εκτέλεση - 14 τραγούδια	LYRA	3038
1984	Δεκαπέντε λαϊκά σε πρώτη εκτέλεση	ΜΙΝΟΣ	MSM 543
1994	Τα μεγάλα τραγούδια	MINOS-EMI	4802392

Συλογές που περιέχουν τραγούδια του Στ. Κουγιουμτζή

Έτος	Τίτλος	Εταιρεία	Αριθμός καταλόγου
1992	Τα ωραιότερα τραγούδια μου - Ζωίτσα Κουρούκλη	UNIVERSAL/POLYDOR	513519
1995	Τρεις δεκαετίες ελληνικού τραγουδιού	PHILIPS/UNIVERSAL	528019
1996	Τα λαϊκά - Γιάννης Βογιατζής	UNIVERSAL/MERCURY	532755
2000	Οδοιπόρος συναισθημάτων, 15 "κρυφά" τραγούδια - Γιάννης Πάριος	MINOS-EMI (Δίφωνο #61)	5288542

Δίσκοι 45 στροφών

Έτος	Τραγούδια	Εταιρεία - Κωδικός
1961	Αν δεις στον ύπνο σου ερημιά (Μανώλης Καναρίδης) Στο σπίτι που γεννήθηκες (Μανώλης Καναρίδης)	Fidelity - 7182
1961	Είχα ένα καραβάκι (Θάνος Βίνος & Μανώλης Καναρίδης) Νύχτα βαθειά χωρίς αυγή (Μανώλης Καναρίδης)	Fidelity - 7148
1961	Περιστεράκι (Ζωίτσα Κουρούκλη)	Fidelity - 7742
1962	Έλα σαν άγγελος (Γιάννης Βογιατζής) Ο ήλιος γέρνει (Γιάννης Βογιατζής)	Philips - 7830
1962	Η αγάπη μου (Μάριον Σίβα) Φεύγει η χαρά (Μάριον Σίβα)	Philips - 7833
1962	Αν δεις στον ύπνο σου ερημιά (Μάριον Σίβα) Όταν ήμουνα μικρή (Μάριον Σίβα)	Philips - 7835
1964	Κρυφός καϋμός (Χορωδία Φ.Ε.Μ.) Ήσουνα φως και χάθηκες (Χορωδία Φ.Ε.Μ.)	Fidelity - 7340
1964	Αποχαιρετισμός (Μη μου θυμώνεις μάτια μου) (Χορωδία Φ.Ε.Μ.) Γλυκοχαράματα (Χορωδία Φ.Ε.Μ.)	Fidelity - 7341
1965	Έρημος μες στην ερημιά (Φώτης Δήμας) Ένας κρυφός καϋμός (Φώτης Δήμας)	LYRA - 1037
1965	Μη μου θυμώνεις μάτια μου (Γιάννης Πουλόπουλος) Άναψε τώρα τη φωτιά (Γιάννης Πουλόπουλος)	LYRA - 1070
1965	Καλαμαριά (Γιάννης Πουλόπουλος)	LYRA - 1090
1965	Ας ήταν να 'χα (Αλέξης Γερωγίου & Έφη Καρρά) Κυριακή χωρίς αγάπη (Αλέξης Γεωργίου)	LYRA - 1104
1967	Όταν θα 'ρθεις (Γιάννης Ζανιώτης) Στο πρώτο γλυκοχάραμα (Γιάννης Ζανιώτης)	LYRA - 1211
1967	Πληγωμένο περιστέρι (Πόπη Αστεριάδη) Ακριβό μου ταίρι (Πόπη Αστεριάδη)	LYRA - 1212
1967	Όταν θα 'ρθεις (Γιώργος Ζωγράφος) Σαν ένα αστέρι (Γιώργος Ζωγράφος)	LYRA - 1262
1967	Δυο περιστέρια (Καίτη Θεοχάρη) Καρτερώ (Καίτη Θεοχάρη)	LYRA - 1276
1967	Αν είναι να 'ρθεις (Χριστόφορος) Ο μπάρμπα Θάνος (Χριστόφορος)	ODEON - 3315
1967	Στα μάτια σου έπεσε βροχή (Αλέκα Μαβίλη) Μαύρισε ο ουρανός (Αλέκα Μαβίλη)	ODEON - 3316
1968	Κάτω στα Πετράλωνα (Γιώργος Νταλάρας) Ποιό δρόμο να διαλέξω (Γιώργος Νταλάρας)	Margophone - 10
1968	Μα θα ξαναρθείς (Καίτη Χωματά)	LYRA - ?
1968	Πού 'ναι τα χρόνια (Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Χαρούλα Λαμπράκη) Πήρες απ' τα μάτια μου (Γρηγόρης Μπιθικώτσης)	His Master's Voice - 3765
1969	Το λιμάνι (Είπες αντίο) (Γιώργος Νταλάρας) Μου 'δωσ' ο πλάστης την καρδιά (Γιώργος Νταλάρας)	MINOS - ?
1969	Πού 'ναι τα χρόνια (Γιώργος Νταλάρας) Ο ουρανός φεύγει βαρύς (Γιώργος Νταλάρας)	MINOS - 5033
1969	Νάτανε το 21 (Τουρκοπούλα) (Γιώργος Νταλάρας) Κρυφός καϋμός (Γιάννης Πάριος)	MINOS - 5067
1969	Νάτανε το 21 (Τουρκοπούλα) (Γιώργος Νταλάρας) Στα μάτια σύννεφο (Γιάννης Πάριος)	MINOS - 5067
1969	Νάτανε το 21 (Γιώργος Νταλάρας) Κάπου στα Πετράλωνα (Γιάννης Πάριος)	MINOS - 5067
1969	Νάτανε το 21 (Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Βούλα Γκίκα)	His Master's Voice - 3897
1969	Νάτανε το 21 (Άγνωστος)	LYRA - 1342
1969	Νάτανε το 21 (Σταύρος Μιχαλόπουλος)	Pan Vox - 6209
1969	Νάτανε το 21 (Γιώργος Γερολυμάτος)	Zodiac - 8152
1969	Νάτανε το 21 (Λουκάς Δέλλιος)	Zodiac - 8176
1969	Ο ουρανός φεύγει βαρύς (Γιώργος Γερολυμάτος)	Zodiac - 8152
1970	Αν βαρέθηκες κυρία (Γιάννης Καλατζής & Πίτσα Παπαδοπούλου) Ένα βράδυ στην Ομόνοια (Γιάννης Καλατζής)	MINOS - 5100
1970	Κάπου νυχτώνει (Γιώργος Νταλάρας) Το σακάκι μου κι' αν στάζει (Γιώργος Νταλάρας)	MINOS - 5150
1970	Μέθυσα απόψε (Ο μεθυσμένος κι η πεντάμορφη) (Γιάννης Καλατζής & Λίτσα Διαμάντη) Πώς να μ' ακούσεις να με δεις (Γιάννης Καλατζής & Λίτσα Διαμάντη)	MINOS - 5154
1970	Το σακάκι μου κι αν στάζει (Σταύρος Μιχαλόπουλος)	Pan Vox - 6336
1971	Βασανάκι βασανάκι (Γιώργος Νταλάρας) Είναι πια καιρός (Γιώργος Νταλάρας & Πίτσα Παπαδοπούλου)	MINOS - 5184
1971	Δίχως την καρδούλα σου (Γιώργος Νταλάρας) Έτσι είναι οι ανθρώποι (Γιώργος Νταλάρας)	MINOS - 5206
1971	Ξενάκι είμαι και θα 'ρθω (Γιάννης Καλατζής) Ήθελα να 'μουνα πουλί (Γιάννης Καλατζής)	MINOS - 5229
1971	Χάντρα στο κομπολόι σου (Γιώργος Νταλάρας) Κάποιον άλλον φίλησες (Γιώργος Νταλάρας)	MINOS - 5241
1971	Όταν ανθίζουν πασχαλιές (Γιώργος Νταλάρας) Αν ήτανε να σ' αρνηθώ (Γιώργος Νταλάρας)	MINOS - 5318
1971	Γειά χαρά καλή (Γιάννης Καλατζής) Γιατί εγώ γεννήθηκα φτωχός (Γιάννης Καλατζής)	MINOS - 5311
1971	Ήθελα να 'μουνα πουλί (Μιχάλης Ιωαννίδης & Νίκη Αρβανιτίδου)	Venus - 5
1972	Ήσουν ωραία (Γιάννης Καλατζής) Με τους καϋμούς δεν βρίσκεις άκρη (Γιάννης Καλατζής)	MINOS - 5340
1972	Πώς να μ' ακούσεις, να με δεις (Φώτης Φωτιάδης) Τριαντάφυλλα θα κόψω (Φώτης Φωτιάδης)	MINOS - 5344
1972	Πιάστε κορίτσια τον χορό (Γιάννης Καλατζής) Ρεμπέτικα τραγούδια (Γιάννης Καλατζής)	MINOS - 5385
1973	Έφυγε το τραίνο για τη δύση (Χάρις Αλεξίου) Σαν λουλούδι τσακισμένο (Χάρις Αλεξίου)	MINOS - 5434
1973	Σαν τα πουλιά σκορπίσαμε (Γιάννης Πάριος) Το Δεσποινάκι (Γιάννης Πάριος)	MINOS - 5447
1974	Ήταν πέντε ήταν έξη (Γιώργος Νταλάρας) Αν σε δω σε ξένα χέρια (Γιώργος Νταλάρας)	MINOS - 5525
1974	Το πουκάμισο το θαλασσί (Γιώργος Νταλάρας) Αυγερινό παράπονο (Γιώργος Νταλάρας)	MINOS - 5526
1975	Στα ψηλά τα παραθύρια (Γιώργος Νταλάρας) Κάποιος χτύπησε την πόρτα (Γιώργος Νταλάρας)	MINOS - 5576
1975	Όλα καλά (Γιώργος Νταλάρας) Σαν σβυσμένο καρβουνάκι (Γιώργος Νταλάρας)	MINOS - 5588
1977	Εσένανε θα διάλεγα (Χάρις Αλεξίου) Τρεις η ώρα νύχτα (Χάρις Αλεξίου)	MINOS - 5821
1977	Μάτια μου, μάτια μου (Χάρις Αλεξίου) Τα μαύρα κοροϊδεύεις (Χάρις Αλεξίου)	MINOS - 5822
1986	Τρελλοί και άγγελοι (Ντύλαν Τόμας) Οι ελεύθεροι κι ωραίοι	ΜΙΝΟΣ - ?