Ιστορική ημέρα για τη Σιταριά Πωγωνίου: Τελέστηκαν τα Εγκαίνια του Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου

 

Η Σιταριά Πωγωνίου έζησε δύο ημέρες που θα μείνουν βαθιά χαραγμένες στη μνήμη των κατοίκων της. Η 7η και η 8η Αυγούστου 2026 έγιναν ημέρες ιστορικές για το ακριτικό χωριό, καθώς ο κεντρικός Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου εγκαινιάστηκε και καθαγιάστηκε, αποκτώντας πλέον, διά των ιερών Εγκαινίων, την πλήρη λειτουργική και κανονική ιδιότητά του ως εγκαινιασμένος Ορθόδοξος Ναός, με καθαγιασμένο το Ιερό Θυσιαστήριό του.

Εκεί, στην καρδιά του Πωγωνίου, στο χωριό που στέκει αγέρωχο μέσα στο ηπειρώτικο τοπίο, με θέα προς την κοιλάδα του Καλαμά, η Εκκλησία, ο λαός και η ιστορία συναντήθηκαν ξανά κάτω από τη σκέπη του Μεγάλου Αθανασίου.

Η Σιταριά δεν είναι ένα χωριό χωρίς μνήμη. Είναι ένας τόπος που κουβαλά αιώνες ιστορίας. Οι πρώτες γραπτές μαρτυρίες για τον οικισμό χρονολογούνται από το 1430. Η γεωγραφική θέση του τόπου τον έφερε διαχρονικά στο πέρασμα της ιστορίας και στο στόχαστρο διαφόρων κατακτητών, ενώ κοντά στο χωριό γράφτηκαν σελίδες του Έπους του ’40.

Η γη αυτή γνώρισε την περιπέτεια, τον φόβο, την αγωνία και τον πόνο, αλλά κράτησε όρθια την ψυχή των ανθρώπων της.

Και σήμερα, αιώνες μετά τις πρώτες μαρτυρίες για το χωριό, η καμπάνα του Αγίου Αθανασίου ήχησε διαφορετικά. Σαν να έλεγε στις γενιές που πέρασαν και στις γενιές που θα έρθουν πως η πίστη, η μνήμη και η Εκκλησία παραμένουν ζωντανές.

Το απόγευμα της Παρασκευής 7 Αυγούστου 2026, ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου γέμισε από συγκίνηση. Τελέστηκε ο Εσπερινός των Εγκαινίων, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δρυινουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης κ. Αλεξίου.

Κατά την τάξη της Εκκλησίας, ο Σεβασμιώτατος μετέφερε τα Ιερά Λείψανα, τα οποία θα τοποθετούνταν κατά την Ακολουθία των Εγκαινίων στην Αγία Τράπεζα του Ναού. Και ήταν πραγματικά συγκλονιστική η εικόνα: η ακριτική Σιταριά, ένα μικρό χωριό της Ηπείρου, να υποδέχεται τα Ιερά Λείψανα των Μαρτύρων, για να τοποθετηθούν στο Ιερό Θυσιαστήριό της.

Σαν να συναντούσε η ιστορία του χωριού την ιστορία της Εκκλησίας. Σαν να έσκυβαν οι παλαιότερες γενιές, οι παππούδες και οι γιαγιάδες, όσοι προσευχήθηκαν μέσα στον Ναό, όσοι άναψαν ένα κερί, όσοι έκλαψαν, όσοι πανηγύρισαν, όσοι έφυγαν από αυτόν τον κόσμο, για να παραδώσουν τον Ναό στις επόμενες γενιές. Και όλα αυτά κάτω από την ευλογία του Αγίου Αθανασίου, του Πολιούχου και Προστάτου της Σιταριάς.

Στον Εσπερινό των Εγκαινίων έδωσαν τιμητικό «παρών» η βουλευτής Ιωαννίνων κ. Μαρία Κεφάλα, ο Δήμαρχος Πωγωνίου κ. Κωνσταντίνος Καψάλης, σύσσωμη η Δημοτική Αρχή και οι τοπικοί φορείς. Παρών ήταν και ο λαός. Οι κάτοικοι της Σιταριάς, άνθρωποι που κρατούν το χωριό ζωντανό, αλλά και πολλοί κάτοικοι από τα γύρω χωριά του Πωγωνίου προσήλθαν για να συμμετάσχουν στο μεγάλο αυτό γεγονός.

Γιατί τα Εγκαίνια ενός Ναού δεν είναι απλώς μία εκκλησιαστική ακολουθία. Είναι ένα γεγονός για ολόκληρη την τοπική κοινωνία· η στιγμή που ένα κτίσμα, διά της ιεράς τελετής, αφιερώνεται οριστικά στη λατρεία του Θεού και στην προσευχή του λαού Του.

Στο τέλος του Εσπερινού, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ. Αλέξιος τέλεσε τη Χειροθεσία δύο Αναγνωστών, του κ. Χριστοφόρου Μπάγια και του κ. Δημητρίου Στέργιου. Η στιγμή αυτή προσέθεσε μία ακόμη ιδιαίτερη πνευματική διάσταση. Μέσα στην καρδιά μιάς ακριτικής ενορίας, η Εκκλησία μαρτυρούσε ότι υπάρχει μέλλον. Όπου υπάρχει προσευχή και διακονία, εκεί υπάρχει και ελπίδα.

Μετά το πέρας του Εσπερινού, η Σιταριά συνέχισε να ζει μία ξεχωριστή βραδιά. Στην πλατεία του χωριού πραγματοποιήθηκε εκδήλωση με αφορμή τα Εγκαίνια του Ιερού Ναού. Κεντρικός ομιλητής ήταν ο συνταξιούχος εκπαιδευτικός κ. Γεώργιος Λώλης, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα: «Ο Ενοριακός Ναός Αγίου Αθανασίου Σιταριάς και η ιστορία αυτού».

Και ήταν η πλέον ταιριαστή στιγμή για να μιλήσει κάποιος για την ιστορία του Ναού. Γιατί η ιστορία ενός Ναού δεν είναι μόνον η ιστορία των πετρών του. Είναι η ιστορία των ανθρώπων που μπήκαν στην πόρτα του. Είναι τα βαφτίσια των παιδιών, οι γάμοι, οι κηδείες, οι παρακλήσεις, τα «Κύριε, ελέησον» των δύσκολων ημερών και τα «Δόξα τω Θεώ» της χαράς. Είναι τα δάκρυα των μανάδων, οι προσευχές των πατέρων, τα τάματα των παππούδων και η σιωπηλή παρουσία όλων εκείνων που πέρασαν από το χωριό και άφησαν ένα κομμάτι της ψυχής τους στον Άγιο Αθανάσιο.

Και ήρθε η μεγάλη ημέρα. Σάββατο 8 Αυγούστου 2026. Η ημέρα που θα γραφόταν στην ιστορία της Σιταριάς. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δρυινουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης κ. Αλέξιος τέλεσε τα Ιερά Εγκαίνια του Ιερού Ναού του Αγίου Αθανασίου.

Το ιερό αναλόγιο διακόνησε ο Πρωτοψάλτης κ. Χρήστος Παπαδόπουλος με μαθητές του.

Με ιερό δέος και κατάνυξη τελέστηκε η Ακολουθία των Εγκαινίων, κατά την οποία ο Ναός καθαγιάστηκε και η Αγία Τράπεζα αφιερώθηκε πλέον οριστικά στην τέλεση της Θείας Λατρείας. Τα Εγκαίνια ενός Ορθοδόξου Ναού αποτελούν μία από τις πλέον ιερές και συμβολικές Ακολουθίες της Εκκλησίας. Ο Αρχιερέας καθαγιάζει την Αγία Τράπεζα και αφιερώνει τον Ναό στην τέλεση της Θείας Λατρείας, ενώ τα Ιερά Λείψανα Μαρτύρων τοποθετούνται στο Ιερό Θυσιαστήριο. 

Η Αγία Τράπεζα δεν είναι απλώς ένα τραπέζι μέσα στο Ιερό. Είναι το Ιερό Θυσιαστήριο. Είναι ο τόπος επάνω στον οποίο τελείται η Θεία Ευχαριστία. Και από αυτή την ημέρα, ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου Σιταριάς, με το καθαγιασμένο πλέον Θυσιαστήριό του, παραδίδεται πλήρως στην ιερή αποστολή του: στην τέλεση των ιερών Ακολουθιών και της Θείας Λειτουργίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε από τον Σεβασμιώτατο στη σημασία της τοποθετήσεως των Ιερών Λειψάνων στην Αγία Τράπεζα. Όπως επεσήμανε, η πράξη αυτή έχει βαθιές ρίζες στην αρχαία παράδοση της Εκκλησίας. Στους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού, όταν οι Χριστιανοί διώκονταν, η Θεία Ευχαριστία τελούνταν και επάνω στα μνήματα των Μαρτύρων, εκείνων που έδωσαν τη ζωή τους για τον Χριστό. Η Εκκλησία δεν ξέχασε ποτέ αυτή την παράδοση. Γι’ αυτό, κατά τα Εγκαίνια, Ιερά Λείψανα Μαρτύρων τοποθετούνται στην Αγία Τράπεζα, ώστε το Θυσιαστήριο να συνδέεται με την αρχαία Εκκλησία και τη μαρτυρία των Αγίων.

Έτσι, στην Αγία Τράπεζα του Αγίου Αθανασίου της Σιταριάς τοποθετήθηκαν τα Ιερά Λείψανα που μεταφέρθηκαν κατά τον Εσπερινό της παραμονής. Και επάνω από αυτά, από τούδε και στο εξής, θα προσφέρεται η Αναίμακτη Θυσία, η Θεία Ευχαριστία, η καρδιά της Ορθοδόξου Λατρείας.

Κατά την Ακολουθία των Εγκαινίων καθαγιάστηκαν και τα Αντιμήνσια, τα οποία κατέχουν ξεχωριστή θέση στη λειτουργική ζωή της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Το Αντιμήνσιον είναι το ιερό ύφασμα επάνω στο οποίο τελείται η Θεία Λειτουργία και φέρει, κατά την εκκλησιαστική παράδοση, και Ιερό Λείψανο.

Έτσι, η τέλεση της Θείας Ευχαριστίας παραμένει συνδεδεμένη με την παράδοση της Αποστολικής και Μαρτυρικής Εκκλησίας. Από τους Μάρτυρες των πρώτων αιώνων μέχρι τη σημερινή ημέρα. Από τις κατακόμβες μέχρι τα ακριτικά χωριά της Ηπείρου. Από τους πρώτους Χριστιανούς μέχρι τους σημερινούς κατοίκους της Σιταριάς. Η Εκκλησία συνεχίζει.

Στον λόγο του, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ. Αλέξιος εξέφρασε τη χαρά του για το γεγονός και έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο πρόσωπο του Εφημερίου του Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου Σιταριάς και Αρχιερατικού Επιτρόπου Επαρχίας Πωγωνίου Αιδεσιμολογιωτάτου Πρωτοπρεσβυτέρου π. Μιχαήλ Μπράχου, τον οποίο και επαίνεσε θερμά για τη μέριμνα, την οργάνωση, την άριστη προετοιμασία και την επιμέλεια που επέδειξε για την πραγματοποίηση των Εγκαινίων.

Επαίνεσε επίσης τον ζήλο, την ευπρέπεια και τη φροντίδα που χαρακτηρίζουν την ενοριακή ζωή του Ναού. Ο Σεβασμιώτατος εξέφρασε τη χαρά του και για την οργανωμένη αυτή ακριτική εκκλησιαστική κοινότητα, η οποία πορεύεται με ομόνοια, αγάπη και ενότητα. Και αυτό είναι ίσως ένα από τα μεγαλύτερα μηνύματα της ημέρας. Ότι ένα μικρό χωριό μπορεί να είναι μεγάλο, όταν οι άνθρωποί του είναι ενωμένοι.

Η 8η Αυγούστου 2026 δεν ήταν μία ακόμη ημέρα στο ημερολόγιο της Σιταριάς. Ήταν ημέρα ιστορική. Ήταν ημέρα που θα θυμούνται οι παλαιότεροι και θα διηγούνται στα παιδιά τους. Γιατί έτσι γράφεται η ιστορία των τόπων. Όχι με μεγάλα λόγια. Αλλά με ανθρώπους. Με προσευχές. Με δάκρυα. Με καμπάνες. Με ανθρώπους που μένουν και ανθρώπους που φεύγουν, αλλά δεν ξεχνούν. Και πάνω απ’ όλα, με την Εκκλησία που μένει εκεί, σαν φάρος.

Από τη Μόσσιορη στη σημερινή Σιταριά. Από το 1430 μέχρι σήμερα, η Σιταριά γνώρισε πολλά. Άλλαξαν οι εποχές, οι άνθρωποι, οι δρόμοι. Πέρασαν κατακτητές, στρατοί, πόλεμοι και γενιές. Κοντά στον τόπο γράφτηκαν σελίδες του Έπους του ’40. Η γη αυτή γνώρισε τον φόβο, την αγωνία και την προσφυγιά. Αλλά η Σιταριά έμεινε. Και η Εκκλησία της έμεινε μαζί της.

Σήμερα, η καμπάνα του Αγίου Αθανασίου δεν χτυπά μόνο για να καλέσει τους πιστούς στη Θεία Λειτουργία. Χτυπά για να θυμίζει ότι ένας τόπος που έχει πίστη μπορεί να αντέξει· ότι ένα χωριό που κρατά την Εκκλησία του ζωντανή μπορεί να κρατήσει ζωντανή και την ταυτότητά του.

Σήμερα, ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου Σιταριάς είναι πλέον και επισήμως εγκαινιασμένος. Στην Αγία Τράπεζα τοποθετήθηκαν τα Ιερά Λείψανα. Το Θυσιαστήριο καθαγιάστηκε. Τα Αντιμήνσια καθαγιάστηκαν. Ο Ναός παραδόθηκε πλέον πλήρως στην ιερή αποστολή του.

Και από τούδε και στο εξής, όταν θα τελείται εκεί η Θεία Λειτουργία, θα συνεχίζεται η ίδια προσευχή που ενώνει τους αιώνες. Η ίδια πίστη. Ο ίδιος Χριστός. Η ίδια Εκκλησία. Και ο Άγιος Αθανάσιος, ο Πολιούχος και Προστάτης της Σιταριάς, θα στέκει ως πρεσβευτής του χωριού του. Για τους κατοίκους που μένουν. Για τους ξενιτεμένους που θυμούνται. Για τα παιδιά που θα γεννηθούν. Και για εκείνους που έφυγαν, αλλά η μνήμη τους παραμένει ζωντανή στα σπίτια, στην πλατεία και στον Ναό.

Η Σιταριά έγραψε μία καινούργια σελίδα στην ιστορία της. Μία σελίδα γραμμένη με Άγιο Μύρο, με Ιερά Λείψανα, με θυμίαμα, με προσευχή και με το δάκρυ της συγκίνησης. Και όταν ο άνεμος θα κατεβαίνει από τα βουνά του Πωγωνίου και θα περνά πάνω από την πλατεία, η καμπάνα του Αγίου Αθανασίου θα θυμίζει σε όλους πως, όσο υπάρχει πίστη, όσο υπάρχει Εκκλησία, όσο υπάρχει αγάπη και ομόνοια, τα ακριτικά χωριά δεν σβήνουν. Ζούν. Προσεύχονται. Ελπίζουν. Και η Σιταριά, η παλαιά Μόσσιορη, στέκει και πάλι όρθια. Με τον Άγιο Αθανάσιο στην καρδιά της. Με την Εκκλησία της ανοιχτή. Με το Θυσιαστήριό της καθαγιασμένο. Και με το βλέμμα στραμμένο στον ουρανό.

Είθε η ευλογία του Αγίου Αθανασίου να σκεπάζει πάντοτε το χωριό, τους κατοίκους του, τους ξενιτεμένους και όλα τα παιδιά του. Και είθε η ιστορική αυτή ημέρα των Εγκαινίων να είναι η αρχή μιάς νέας, φωτεινής σελίδας για την ακριτική Σιταριά Πωγωνίου.