Η Ακτινογραφία των Ψηφοφόρων | Νέα μεγάλη έρευνα του Eteron
Οι πολιτικές ταυτότητες, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς και η κρίση αντιπροσώπευσης
Το Eteron - Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή δημοσιεύει τη νέα έρευνα «Η Ακτινογραφία των Ψηφοφόρων». Η έρευνα συνεχίζει τη χαρτογράφηση των πολιτικών και κοινωνικών στάσεων των πολιτών, πέρα από τη συγκυρία και τις εκλογικές προτιμήσεις.
Η έρευνα διεξήχθη σε συνεργασία με τη Move On Research από τις 15 έως τις 29 Οκτωβρίου 2026. Καλύπτει πανελλαδικό δείγμα 2.507 ατόμων (17 ετών και άνω) και αποτελεί την τρίτη αντίστοιχη μελέτη του Eteron, μετά τις έρευνες του Μαρτίου 2023 και του Απριλίου 2025. Την ποιοτική και θεωρητική εμβάθυνση της έρευνας συμπληρώνει η ανάλυση του Καθηγητή Συγκριτικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Γεράσιμου Μοσχονά και του Διευθυντή της Move ON Research, Πέτρου Ιωαννίδη με τίτλο “Κατανοώντας τα κόμματα μέσα από τους εκλογείς τους”.
Παράλληλα, ο Συντονιστής του Project και Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, Αντώνης Γαλανόπουλος, στο κείμενό του με τίτλο «Η κοινωνία στον δρόμο για τις εκλογές: Σταθερές στάσεις, νέες πολιτικές δυναμικές», αναλύει την στάση των πολιτών, καθώς η χώρα οδεύει προς τις εκλογές.
Στο επίκεντρο της νέας «Ακτινογραφίας των Ψηφοφόρων» βρίσκονται κρίσιμα ερωτήματα για την κατανόηση της πολιτικής δράσης και συμπεριφοράς των πολιτών στην Ελλάδα:
Πώς συνυπάρχει η αφοσίωση στη δημοκρατία με τη δυσαρέσκεια για τη λειτουργία της;
Πόσο εμπιστεύονται οι πολίτες τους θεσμούς, και τι άλλαξε από πέρσι;
Αριστερά ή Δεξιά; Συστημισμός ή Αντισυστημισμός;
Ποιες αξίες ενώνουν την ελληνική κοινωνία πέρα από τις ιδεολογικές διαιρέσεις;
Η έρευνα προσφέρει απαντήσεις και ερμηνείες στα παραπάνω ερωτήματα και, μέσα από τη σύγκριση με τις προηγούμενες μετρήσεις, αποτυπώνει τι μένει σταθερό και τι μετακινείται στην ελληνική κοινωνία.
Βασικά ευρήματα της έρευνας
Δημοκρατία, το σταθερό παράδοξο: Η κοινοβουλευτική δημοκρατία συγκεντρώνει αποδοχή 81,3% (από 79,3% το 2025). Ταυτόχρονα, το 75,0% δηλώνει δυσαρεστημένο από τον τρόπο που λειτουργεί στην Ελλάδα. Η δυσαρέσκεια όμως δεν οδηγεί σε αυταρχικές λύσεις. Το 84,1% απορρίπτει τη δικτατορία και το 85,7% την ιδέα ενός «ισχυρού πρωθυπουργού» χωρίς έλεγχο από το Κοινοβούλιο. Αντίθετα, το 76,1% ζητά μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών μέσα από λαϊκές συνελεύσεις και δημοψηφίσματα.
Εμπιστοσύνη στους θεσμούς: Κανένας από τους οκτώ θεσμούς που εξετάστηκαν δεν εμπνέει εμπιστοσύνη ούτε στο 40% των πολιτών. Στα πολιτικά κόμματα και στα Μ.Μ.Ε. καταγράφεται μικρή άνοδος σε σχέση με πέρσι (από 13,6% σε 16,1% και από 6,2% σε 8,4% αντίστοιχα), αλλά η εμπιστοσύνη παραμένει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Τα δύο παραμένουν οι θεσμοί με τη μικρότερη εμπιστοσύνη.
Ιδεολογικός αυτοπροσδιορισμός: Η σοσιαλδημοκρατία παραμένει η ιδεολογία που εκφράζει τους περισσότερους πολίτες (20,4%). Τη διάκριση «Αριστερά - Δεξιά» θεωρεί σημαντική το 35,9%, ποσοστό που επιστρέφει στα επίπεδα του 2023 (36,1%) μετά την πτώση του 2025 (32,9%). Στην κλίμακα 0–10 ο μέσος όρος αυτοτοποθέτησης είναι 5,23, δηλαδή η κοινωνία έχει κέντρο βάρους στη μέση του άξονα.
Κρίση αντιπροσώπευσης: Το 32,4% δηλώνει πως ούτε η (κεντρο-)αριστερά ούτε η (κεντρο-)δεξιά μπορεί να διασφαλίσει ένα καλύτερο μέλλον για τη χώρα. Το ποσοστό είναι ελαφρώς χαμηλότερο από το 34% του 2025, αλλά σαφώς υψηλότερο από το 27,6% του 2023. Η κοινωνία μοιράζεται πλέον σε τρία σχεδόν ισοδύναμα μέρη: Κεντροαριστερά/Αριστερά 32,3%, Κεντροδεξιά/Δεξιά 30,6%, «καμία από τις δύο» 32,4%. Επιπλέον, το 37,6% δεν ταυτίζεται ούτε με τον όρο «συστημικός» ούτε με τον όρο «αντισυστημικός» (2025: 36%).
Οι αξίες που ενώνουν: Το 90,4% θεωρεί το κοινωνικό κράτος κάτι καλό. Το 66,0% πιστεύει ότι το κράτος πρέπει να παρεμβαίνει περισσότερο στην οικονομία, ποσοστό αυξημένο από το 62,1% του 2025. Ο εκσυγχρονισμός (87,2%) και η ανταγωνιστικότητα (80,3%) αξιολογούνται θετικά. Αντίθετα, ο καπιταλισμός, οι ιδιωτικοποιήσεις και οι πολυεθνικές αξιολογούνται αρνητικά από την πλειονότητα.
25 ποσοτικά ευρήματα της Ακτινογραφίας των Ψηφοφόρων
Η νέα έρευνα του Eteron αποτυπώνει τις στάσεις και τις αντιλήψεις των πολιτών απέναντι στους θεσμούς, τα βασικά ιδεολογικά ρεύματα, τη δημοκρατία και τα πολιτικά διλήμματα της εποχής. Παρακάτω παρουσιάζονται 25 ευρήματα που σκιαγραφούν τις τάσεις, τις αντιφάσεις και τις μετατοπίσεις στο σώμα των Ελλήνων ψηφοφόρων:
Το 74,8% δηλώνει ότι ενδιαφέρεται αρκετά έως πολύ για την πολιτική (2025: 74,7%).
Το 56,2% δηλώνει δυσαρεστημένο από την προσωπική του οικονομική κατάσταση. Ικανοποιημένο δηλώνει μόλις το 17,7%.
Η κοινοβουλευτική δημοκρατία συγκεντρώνει υψηλή αποδοχή 81,3% (2025: 79,3%).
Το 75,0% δηλώνει δυσαρεστημένο από τον τρόπο που λειτουργεί η δημοκρατία στην Ελλάδα.
Το 84,1% απορρίπτει την άποψη ότι η δικτατορία είναι σε ορισμένες περιπτώσεις προτιμότερη από τη δημοκρατία (2025: 84,9%).
Το 85,7% διαφωνεί με την ιδέα ενός «ισχυρού πρωθυπουργού» χωρίς έλεγχο από το Κοινοβούλιο (2025: 83,3%).
Το 76,1% πιστεύει ότι η δημοκρατία θα ήταν καλύτερη με μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών μέσα από λαϊκές συνελεύσεις και δημοψηφίσματα.
Η Δικαιοσύνη (29,4%) και το Κοινοβούλιο (28,7%) εμπνέουν εμπιστοσύνη σε λιγότερο από 30% των πολιτών.
Μόνο το 16,1% εμπιστεύεται τα πολιτικά κόμματα (2025: 13,6%) και το 8,4% τα Μ.Μ.Ε. (2025: 6,2%).
Το 35,9% θεωρεί σημαντική τη διάκριση «Αριστερά – Δεξιά» (2025: 32,9%, 2023: 36,1%).
Το 32,4% πιστεύει πως ούτε η (κεντρο)δεξιά ούτε η (κεντρο)αριστερά μπορεί να διασφαλίσει καλύτερο μέλλον (2025: 34%, 2023: 27,6%).
Το 37,6% δεν ταυτίζεται ούτε με τον όρο «συστημικός» ούτε με τον όρο «αντισυστημικός» (2025: 36%).
Το 20,4% δηλώνει ότι η ιδεολογία που το εκφράζει περισσότερο είναι η σοσιαλδημοκρατία (2025: 20,9%).
Το 90,4% θεωρεί το κοινωνικό κράτος κάτι καλό.
Το 60,1% θεωρεί τον καπιταλισμό κάτι κακό, ενώ το 80,3% θεωρεί καλή την ανταγωνιστικότητα.
Το 66,0% πιστεύει ότι το κράτος πρέπει να παρεμβαίνει περισσότερο στην οικονομία (2025: 62,1%).
Το 55,8% τάσσεται κατά της λειτουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων.
Το 64,7% πιστεύει ότι οι αμυντικές δαπάνες πρέπει να μειωθούν (2025: 63,5%).
Το 51,9% προκρίνει τον διάλογο με την Τουρκία, έναντι 40,3% που ζητά σκληρότερη στάση.
Το 53,1% θεωρεί τη Συμφωνία των Πρεσπών κακή για τα συμφέροντα της Ελλάδας. Καλή τη θεωρεί το 23,8%.
Το 64,1% αξιολογεί θετικά τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2025: 62,9%).
Το 70,3% επιθυμεί την παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ (2025: 69,4%).
Το 80,2% υποστηρίζει ότι οι ποινές πρέπει να γίνουν πιο αυστηρές (2025: 79,6%).
Το 41,4% συμφωνεί με την επαναφορά της θανατικής ποινής για ορισμένα εγκλήματα. Διαφωνεί το 55,5%.
Το 78,8% θεωρεί υπερβολικά μεγάλο τον αριθμό των μεταναστών την τελευταία δεκαετία. Ταυτόχρονα, το 62,7% συμφωνεί ότι τα παιδιά νόμιμων μεταναστών που γεννιούνται στην Ελλάδα πρέπει να παίρνουν απευθείας την ελληνική υπηκοότητα.
Η έρευνα φωτίζει τις βαθύτερες αξιακές και ιδεολογικές τοποθετήσεις των πολιτών και τις προσδοκίες τους από το πολιτικό σύστημα και τους θεσμούς. Ως τρίτη μέτρηση μιας σειράς ερευνών, επιτρέπει πλέον να διακρίνουμε τις σταθερές της ελληνικής πολιτικής κουλτούρας από τις συγκυριακές μετατοπίσεις. Αποτελεί έτσι ένα χρήσιμο εργαλείο για έναν ουσιαστικό και τεκμηριωμένο δημόσιο διάλογο, σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται από πολιτική ρευστότητα και εν εξελίξει κοινωνικές διεργασίες.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.