Καλπάκι 2026: Εκεί όπου η Ιστορία «πάγωσε» και ο ουρανός φωτίστηκε από το Έπος του ’40[βίντεο]

 Στον ιερό και μαρτυρικό τόπο του Καλπακίου, εκεί όπου η γη κρατά άσβεστη τη μνήμη των ηρώων και τα βουνά της Ηπείρου αντηχούν το ασυμβίβαστο «ΟΧΙ», αναβίωσε για ακόμη μία χρονιά η ιστορική εποποιΐα του 1940.

Πιστή στην ιερή της υπόσχεση να διατηρεί άσβεστη τη φλόγα της συλλογικής μνήμης και να παραδίδει στις επόμενες γενιές το μεγαλείο της θυσίας, η κοινωνία του Δήμου Πωγωνίου και εθελοντές από διάφορες περιοχές της χώρας, ένωσαν τις δυνάμεις τους και παρουσίασαν μια μεγαλειώδη Αναπαράσταση της Μάχης του Καλπακίου. Κάτω από το ιστορικό «ΟΧΙ» που δεσπόζει επιβλητικά στην πλαγιά του λόφου «Προφήτης Ηλίας» και δίπλα στη γαλανόλευκη σημαία που ανέμιζε αγέρωχη, ο χρόνος «πάγωσε». Χιλιάδες επισκέπτες από κάθε γωνιά της πατρίδας έγιναν κοινωνοί μιας συγκλονιστικής μυσταγωγίας, βιώνοντας στιγμές βαθιάς εθνικής υπερηφάνειας, δέους και συγκίνησης.

Οι κεντρικές εκδηλώσεις κορυφώθηκαν το απόγευμα της Τρίτης 27 Οκτωβρίου στον επιβλητικό χώρο του Μνημείου του Μαχητή, παρουσία του εκπροσώπου της κυβέρνησης, Υφυπουργού Εθνικής Αμύνης κ. Αθανασίου Δαβάκη, βουλευτών του νομού και εκπροσώπων των πολιτικών κομμάτων, της ηγεσίας της Περιφέρειας Ηπείρου και των αρχών της τοπικής αυτοδιοίκησης, αντιπροσωπειών των αδελφοποιημένων Δήμων Αγίας Νάπας και Σφακίων, ανώτατων αξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, των ομάδων αναβίωσης (Ομάδα Αναβίωσης ΕΣ 1940–41 και Σύλλογος Ευζώνων Προεδρικής Φρουράς), συλλόγων, φορέων και πλήθους πολιτών.»

Το τελετουργικό ξεκίνησε με την επιμνημόσυνη δέηση χοροστατούντος του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Ιωαννίνων κ.κ. Μάξιμου, το ιερό προσκλητήριο νεκρών και την κατάθεση στεφάνων. Ακολούθησε η απόδοση επετειακών εμβατηρίων και τραγουδιών του Έπους του 1940 από τη Στρατιωτική Μουσική Μπάντα της 8ης Μηχανοποιημένης Ταξιαρχίας.

Λίγο πριν την έναρξη των ομιλιών, τα φώτα χαμήλωσαν και ο ήχος από το κλαρίνο του Μιχάλη Μπραχόπουλου απέδωσε ένα ηπειρώτικο μοιρολόι, Ήταν μια νότα σεβασμού και θρήνου για τα παλικάρια που πότισαν με το αίμα τους τα χώματα του Καλπακίου, προκαλώντας συγκίνηση στους παρευρισκόμενους.

Στον επετειακό του λόγο ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης, Υφυπουργός Εθνικής Αμύνης κ. Αθανάσιος Δαβάκης υπογράμμισε το νόημα της ημέρας και την ακατάλυτη μνήμη των ηρώων αναφέροντας: «Από αυτή την ημέρα της επετείου θα ήθελα να κρατήσουμε τέσσερις φράσεις: Το αμυνθήκατε, το αναμνηστήκατε, το πολεμήσατε και το δείξατε. Είναι οι τέσσερις φράσεις που καθορίζουν την ιστορία, την πορεία του έθνους μας και του λαού μας διαχρονικά απέναντι σε κάθε επίβουλο εισβολέα, επίβουλο της ελευθερίας μας, της δημοκρατίας μας, της ζωής μας, της τιμής και της αξιοπρέπειάς μας. Είμαστε, λοιπόν, σήμερα εδώ με πρωτοπόρα τα παιδιά μας, τη νεολαία, την ελληνική νεολαία και όλους εμάς για να τιμήσουμε αυτές τις ώρες που πριν από 86 χρόνια συντελέστηκαν σε αυτά τα βουνά, σε αυτά τα χώματα. Ας είναι αθάνατοι οι ένδοξοι νεκροί. Ας είναι αθάνατη η μνήμη τους».

Στον χαιρετισμό του ο Δήμαρχος Πωγωνίου κ. Κωνσταντίνος Καψάλης, καλωσορίζοντας τους παρευρισκόμενους, έδωσε το στίγμα της ημέρας και ανέδειξε την ακατάλυτη δύναμη της ιστορικής κληρονομιάς: «Τα ΚΑΛΠΑΚΙΑ δεν είναι μια απλή εκδήλωση τιμής. Είναι ο χτύπος της ίδιας της καρδιάς της Ηπείρου, είναι το ιερό μας χρέος απέναντι σε εκείνους που στάθηκαν όρθιοι όταν όλα έμοιαζαν χαμένα. Στον τόπο μας η Ιστορία δεν είναι μια μακρινή ανάμνηση στα βιβλία, αλλά καθημερινός οδηγός και πυξίδα αξιών. Όσο υπάρχει αυτή η ενότητα, η πίστη και το πάθος των ανθρώπων μας, το μήνυμα του Καλπακίου θα παραμένει ζωντανό και ασυμβίβαστο».

Ο κ. Καψάλης αναφέρθηκε παράλληλα στη δημιουργία του Πάρκου Ιστορίας, στο νέο πολεμικό μουσείο αλλά και στο Μνημείο Πεσόντων που θα εγκαινιαστεί στις 20 Φεβρουαρίου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κύριο Κωνσταντίνο Τασούλα.

Ακολούθησε η κεντρική ομιλία από τον Αν. Καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Κωνσταντίνο Καρανάτση με θέμα «Τι και γιατί γιορτάζουμε», ο οποίος φώτισε τα ιστορικά γεγονότα, το βαθύτερο νόημα της επετείου και την ανάγκη ουσιαστικής κατανόησης του ιστορικού γίγνεσθαι πέρα από τυπικές αναφορές.

Αμέσως μετά, η αδρεναλίνη και η συγκίνηση κορυφώθηκαν με την Αναπαράσταση της Μάχης. Με υποδειγματική ακρίβεια, εκρήξεις, ιαχές και καθηλωτικές ερμηνείες, ζωντάνεψαν οι κρίσιμες στιγμές της ιταλικής επίθεσης και η ηρωική αντίσταση των ελληνικών δυνάμεων.

Η βραδιά ολοκληρώθηκε με ένα πρωτοποριακό, φαντασμαγορικό θέαμα που καθήλωσε και ενθουσίασε το κοινό. Μέσα από το φωτεινό εναέριο δρώμενο «Το Έπος στον ουρανό», εκατοντάδες drones σχημάτισαν στον νυχτερινό ουρανό του Καλπακίου ιστορικά σύμβολα, μορφές και εικόνες της εποποιΐας του ’40, προκαλώντας τον ενθουσιασμό και τα παρατεταμένα χειροκροτήματα χιλιάδων θεατών.

Η φετινή διοργάνωση αποτέλεσε μία απόδειξη αξιοπρέπειας και πατριωτισμού. Για πρώτη φορά στα 30 χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας του θεσμού, ο Στρατός δεν συμμετείχε στην αναπαράσταση. Με απόφαση που γνωστοποιήθηκε αιφνιδιαστικά, μόλις πέντε ημέρες πριν από την εκδήλωση και χωρίς καμία απολύτως αιτιολογία, το Υπουργείοι Εθνικής Αμύνης αρνήθηκε η συνδρομή σε έμψυχο δυναμικό και υλικοτεχνικά μέσα.

Όμως, εκεί όπου οι θεσμικοί μηχανισμοί υποχώρησαν, μίλησε η αδάμαστη ελληνική ψυχή. Ο Δήμος Πωγωνίου, οι  δεκάδες εθελοντές από κάθε γωνιά, η Ομάδα Αναβίωσης ΕΣ 1940–41 και ο Σύλλογος Ευζώνων Προεδρικής Φρουράς ανέλαβαν το βάρος της ευθύνης. Με απαράμιλλο σθένος και περίσσευμα καρδιάς, «έσωσαν» το κορυφαίο ιστορικό δρώμενο της χώρας, αποδεικνύοντας ότι η ιστορική μνήμη δεν αποτελεί κρατική γραφειοκρατία, αλλά ιερό κτήμα του λαού.

Παράλληλες εκδηλώσεις

Οι επετειακές εκδηλώσεις «ΚΑΛΠΑΚΙΑ 2026» ξεδίπλωσαν ένα πλούσιο, πολυήμερο πρόγραμμα ιστορικής μνήμης και παιδείας, ξεκινώντας από τις 14 έως τις 16 Οκτωβρίου στο ΚΔΑΠ Παρακαλάμου. Εκεί διεξήχθη με εξαιρετική επιτυχία το 1ο Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας με θέμα «Ελληνοϊταλικός Πόλεμος και Γερμανική Κατοχή 1940–1944», όπου μαθητές προσέγγισαν τα γεγονότα μέσα από δικές τους εργασίες και πρωτογενή έρευνα.

Η συνέχεια δόθηκε την Κυριακή 25 Οκτωβρίου με τον 7ο «Δρόμο της Νίκης», όπου δεκάδες δρομείς διέσχισαν την ιστορική διαδρομή αποτίοντας φόρο τιμής στους μαχητές του 1940.

Το απόγευμα της Δευτέρας 26 Οκτωβρίου, στο Χάνι Δελβινάκι, τιμήθηκε η δράση του ηρωικού Ανεξάρτητου Τάγματος Δελβινακίου με επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων. Αμέσως μετά, οι δράσεις μεταφέρθηκαν στο Αρρεναγωγείο – Παρθεναγωγείο Δελβινακίου, όπου μετά τους χαιρετισμούς προβλήθηκε το ιστορικό βίντεο «Οι πρώτες ώρες του πολέμου». Ακολούθησε ομιλία από την Φιλόλογο και Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Λευκοθέα Νόννη – Βλάχου με θέμα «28η Οκτωβρίου: Μια ζωντανή μνήμη και μια βαριά κληρονομιά», καθώς και αναλυτική παρουσίαση των στολών και του οπλισμού της εποχής από την Ομάδα Αναβίωσης ΕΣ 1940–41 και τον Σύλλογο Ευζώνων Προεδρικής Φρουράς.

Το μεσημέρι της Τρίτης 27 Οκτωβρίου, στον χώρο του ιστορικού στρατηγείου στη Σπηλιά Κατσιμήτρου, στήθηκε ένα εντυπωσιακό ζωντανό διόραμα της VIII Μεραρχίας, με περιγραφή της Μάχης του Καλπακίου από τις ομάδες αναβίωσης, χαρίζοντας σε πλήθος επισκεπτών μια σπάνια βιωματική εμπειρία.

Ο κύκλος των εκδηλώσεων ολοκληρώθηκε ανήμερα της εθνικής επετείου, την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου, στον ιερό χώρο της Μονής Σωσίνου. Μετά τη Θεία Λειτουργία στον Ι.Ν. της Ευαγγελιστρίας, την επιμνημόσυνη δέηση και την κατάθεση στεφάνων, ακολούθησαν χαιρετισμοί, η ομιλία του Προϊσταμένου του Δημοτικού Σχολείου Παρακαλάμου κ. Μιλτιάδη Σκαρώνη, καθώς και συγκινητικές απαγγελίες ποιημάτων από μαθητές του Δημοτικού και Γυμνασίου Παρακαλάμου.

Ο Δήμος Πωγωνίου εκφράζει τις θερμές του ευχαριστίες σε όλους τους συνδιοργανωτές που στάθηκαν αρωγοί στις εκδηλώσεις: Την Περιφέρεια Ηπείρου, την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), Την Περιφερειακή Ένωση Δήμων (ΠΕΔ) Ηπείρου. Ιδιαίτερα σημαντική και καθοριστική ήταν η συμβολή του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, του ΕΚΑΒ, της Ελληνικής Αστυνομίας και του Πυροσβεστικού Σώματος.

ΧΑΝΙ ΔΕΛΒΙΝΑΚΙ

Ιδιαίτερη και βαθιά ευγνωμοσύνη απευθύνεται στους χορηγούς της διοργάνωσης για την πολύτιμη και καθοριστική στήριξή τους: ΒΙΚΟΣ Α.Ε., MITSIS, ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ, Φάρμα ΝΑΚΗΣ, Α.Π.Σ.Ι. «ΠΙΝΔΟΣ», ΔΩΔΩΝΗ Α.Ε.,MARKET IN, ΣΥΡΡΑΚΟ, ΑΘΑΝΑΣΙΑΣ ΓΕΥΣΕΙΣ, PURATOS

Πάνω απ’ όλους, ένα τεράστιο ευχαριστώ ανήκει στους ανώνυμους εθελοντές, στην Ομάδα Αναβίωσης ΕΣ 1940–41 και τον Σύλλογο Ευζώνων Προεδρικής Φρουράς. Χάρη σε αυτούς, το Καλπάκι έστειλε για μία ακόμη φορά ένα ηχηρό μήνυμα προς όλη την Ελλάδα: η Ιστορία δεν παραδίδεται, δεν σβήνει  – ζει στις καρδιές των ανθρώπων.