Κοινό των Ηπειρωτών :Πρόταση για μια Περιφερειακή Στρατηγική Αναζωογόνησης και Ανθεκτικότητας της Υπαίθρου

 

Η Ήπειρος δεν μπορεί να περιμένει: Πρόταση για συζήτηση με 7 άξονες και 3 στάδια για μια Περιφερειακή Στρατηγική Αναζωογόνησης και Ανθεκτικότητας της Υπαίθρου.

Η ύπαιθρος της Ηπείρου βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σύνθετη και διαρκώς επιδεινούμενη κρίση: τη δημογραφική συρρίκνωση, τη γήρανση του πληθυσμού, την εγκατάλειψη οικισμών, την υποβάθμιση βασικών δημόσιων υπηρεσιών και τις αυξανόμενες πιέσεις στις υποδομές. Οι εξελίξεις αυτές συνθέτουν έναν φαύλο κύκλο εγκατάλειψης και υποβάθμισης, ο οποίος επιτείνεται από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και καθιστά αναγκαία τη μετάβαση από αποσπασματικές παρεμβάσεις και διαχείριση της καθημερινότητας σε έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό πρόληψης, ανθεκτικότητας και μακροπρόθεσμης στήριξης.

Ως Κοινό των Ηπειρωτών καταθέτουμε δημόσια μια πρόταση για την αναζωογόνηση της υπαίθρου της Ηπείρου, ως αφετηρία διαλόγου και συνδιαμόρφωσης μιας Περιφερειακής Στρατηγικής για την Αναζωογόνηση και την Ανθεκτικότητα της Υπαίθρου. Η πρόταση στηρίζεται σε επτά βασικούς άξονες:

Κίνητρα εγκατάστασης και παραμονής πληθυσμού, με οικονομικά, στεγαστικά και φορολογικά εργαλεία, καθώς και με καταγραφή διαθέσιμων κατοικιών και αναξιοποίητων εκτάσεων γης.

Παραγωγική ανασυγκρότηση και τοπική οικονομία, με έμφαση στη δημιουργία θέσεων εργασίας, τη στήριξη της τοπικής επιχειρηματικότητας, τον αγροδιατροφικό τομέα, τη μεταποίηση, τις συνεργατικές μορφές παραγωγής και νέες μορφές εργασίας, όπως η τηλεργασία.

Ενίσχυση βασικών υπηρεσιών, ιδιαίτερα στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης και της κοινωνικής φροντίδας, ώστε οι οικισμοί να διατηρήσουν την καθημερινή τους λειτουργικότητα.

Αναβάθμιση ψηφιακών και φυσικών υποδομών, με πρόσβαση σε γρήγορο διαδίκτυο, βελτίωση των συγκοινωνιών και θωράκιση του επαρχιακού οδικού δικτύου.

Ανθεκτικότητα και πρόληψη, με έργα που δεν περιορίζονται στην αποκατάσταση ζημιών, αλλά απαντούν στις νέες κλιματικές, χωρικές και κοινωνικές συνθήκες.

Ψηφιακά εργαλεία πληροφόρησης και καταγραφής, όπως η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου portal για διαθέσιμες κατοικίες, γη, εργασία, βασικές υπηρεσίες και δυνατότητες εγκατάστασης.

 Εργαλεία εφαρμογής και τοπική διακυβέρνηση, με τη θεσμοθέτηση Γραφείων Υποδοχής και Εγκατάστασης Νέων Κατοίκων, την προώθηση της Κοινοτικά Υποστηριζόμενης Γεωργίας, την παροχή τεχνικής βοήθειας σε μικρούς Δήμους, τη διασύνδεση παραγωγής, μεταποίησης και αγοράς και τη στήριξη των Ενεργειακών Κοινοτήτων.

Οι Δήμοι και οι τοπικές κοινωνίες δεν μπορούν να παραμένουν απλοί παρατηρητές. Πρέπει να αποτελέσουν βασικούς συνδιαμορφωτές της νέας στρατηγικής, καθώς γνωρίζουν καλύτερα από οποιονδήποτε τις πραγματικές ανάγκες της υπαίθρου.

Σε αυτή την κατεύθυνση προτείνεται μια διαδικασία τριών σταδίων: θεσμική συζήτηση στο Περιφερειακό Συμβούλιο, οργανωμένη διαβούλευση σε όλους τους νομούς και ολοκλήρωση μιας ενιαίας περιφερειακής πρότασης με σαφή διάκριση μεταξύ άμεσων παρεμβάσεων και εθνικών πολιτικών. Συγκεκριμένα:

Πρώτον, η συζήτηση του θέματος σε ειδική συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου, με στόχο τη διαμόρφωση ενός αρχικού περιφερειακού πλαισίου πολιτικής για την ύπαιθρο.

Δεύτερον, η διοργάνωση οργανωμένης και ουσιαστικής διαβούλευσης με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και την κοινωνία των πολιτών. Σε αυτή την κατεύθυνση προτείνεται η πραγματοποίηση τεσσάρων ανοικτών περιφερειακών ημερίδων, μία σε κάθε νομό της Ηπείρου, με θέμα «Η Στήριξη και το Μέλλον της Υπαίθρου».

Τρίτον, η ολοκλήρωση της περιφερειακής πρότασης, με σαφή διάκριση ανάμεσα σε δράσεις που μπορούν να υλοποιηθούν άμεσα από την Περιφέρεια, τους Δήμους και τους τοπικούς φορείς και σε παρεμβάσεις που απαιτούν θεσμικές πρωτοβουλίες, ειδικά προγράμματα, δημόσιες πολιτικές και χρηματοδότηση από την κυβέρνηση.

Στο πλαίσιο αυτό, δράσεις όπως η δημιουργία πιλοτικών Γραφείων Υποδοχής και Προσέλκυσης Νέων Κατοίκων, η καταγραφή κατοικιών και γης, η ανάπτυξη ψηφιακής πλατφόρμας πληροφόρησης και η τεχνική υποστήριξη των μικρών Δήμων μπορούν να υλοποιηθούν άμεσα.

Η τελική περιφερειακή πρόταση να αποσταλεί στην κυβέρνηση και στα αρμόδια υπουργεία, με αίτημα την ενσωμάτωσή της στον εθνικό σχεδιασμό για το δημογραφικό και την περιφερειακή ανάπτυξη, καθώς και την έναρξη των απαιτούμενων παρεμβάσεων με σταδιακή και στοχευμένη κλιμάκωση.

Καλούμε την Περιφερειακή Αρχή να επιδείξει την απαιτούμενη πολιτική βούληση και να εντάξει το θέμα στην ημερήσια διάταξη της επόμενης συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου, ώστε να ανοίξει θεσμικά η συζήτηση για τη διαμόρφωση μιας κοινής περιφερειακής ατζέντας για την ύπαιθρο, με τη συμμετοχή της Περιφέρειας, των Δήμων, των τοπικών κοινοτήτων, των παραγωγικών και κοινωνικών φορέων, του Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, των ερευνητικών φορέων και της κοινωνίας των πολιτών.

Στόχος αυτής της προσπάθειας πρέπει να είναι η αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης, η συγκράτηση του πληθυσμού και η δημιουργία των προϋποθέσεων για την επιστροφή και εγκατάσταση νέων ανθρώπων στην ύπαιθρο. Πρόκειται για κρίσιμες προϋποθέσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη μακροχρόνια ανθεκτικότητα των ορεινών και αγροτικών περιοχών της Ηπείρου.