8 Μαρτίου – Ημέρα της Γυναίκας: Από τη Μνήμη στη Δράση, από τον Συμβολισμό στη Δημοκρατία

 Των:

Δήμητρας Γκατζόγια* και 

Νεκτάριου Καλαντζή**

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας δεν είναι για μια εθιμοτυπική υπενθύμιση. Δεν είναι μια ημερομηνία απλής τιμής. Είναι ένας καθρέφτης της κοινωνίας μας. Ένας δείκτης του πόσο μακριά έχουμε φτάσει – και του πόσο δρόμο ακόμη έχουμε να διανύσουμε. Είναι μια ημέρα που μας καλεί να μιλήσουμε καθαρά για την ισότητα, χωρίς ωραιοποιήσεις· να αναγνωρίσουμε πρόοδο, αλλά και να αρθρώσουμε με θάρρος τις αλήθειες που εξακολουθούν να μας δυσκολεύουν.

Ισότητα: Προϋπόθεση Κοινωνικής Ανθεκτικότητας

Ζούμε σε μια εποχή βαθιών μετασχηματισμών. Η τεχνολογική επιτάχυνση, οι νέες μορφές εργασίας, η κλιματική κρίση, η δημογραφική συρρίκνωση, οι κοινωνικές ανισότητες και οι μετακινήσεις πληθυσμών αλλάζουν το πρόσωπο των πόλεων και των κοινοτήτων μας. Σε αυτό το περιβάλλον, η ισότητα των φύλων δεν είναι δευτερεύον ζήτημα πολιτικής. Είναι προϋπόθεση κοινωνικής ανθεκτικότητας. Είναι δείκτης δημοκρατικής ωριμότητας. Είναι αναγκαιότητα για τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Οι γυναίκες στη χώρα μας αποτελούν σταθερά κινητήριο δύναμη κοινωνικής συνοχής. Στην εκπαίδευση, στην υγεία, στην επιστημονική έρευνα, στον πολιτισμό, στην αγροτική παραγωγή, στη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, στις νέες τεχνολογίες, στην κοινωνική οικονομία, στον εθελοντισμό και στις τοπικές συλλογικότητες, διαμορφώνουν καθημερινά πραγματικό κοινωνικό κεφάλαιο. Με αντοχή, δημιουργικότητα και υψηλό αίσθημα ευθύνης, δεν στηρίζουν απλώς τις κοινότητές τους – τις μετασχηματίζουν.

Η Γυναικεία Παρουσία στην Τοπική Αυτοδιοίκηση

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η γυναικεία παρουσία στην τοπική αυτοδιοίκηση: στο επίπεδο εκείνο όπου η πολιτική γίνεται χειροπιαστή, όπου οι αποφάσεις μεταφράζονται σε σχολικές δομές, κοινωνικές υπηρεσίες, προσβασιμότητα, πράσινες γειτονιές, πολιτιστικές δράσεις, παιδικούς σταθμούς, στήριξη ηλικιωμένων, πολιτικές ένταξης και προστασία των ευάλωτων.

 Εκεί όπου η καθημερινότητα των πολιτών δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά απτό ζητούμενο.

Βλέπουμε νέες γυναίκες να μπαίνουν στα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια, να ηγούνται πρωτοβουλιών κοινωνικής καινοτομίας, να οργανώνουν δίκτυα αλληλεγγύης, να σχεδιάζουν τοπικές πολιτικές με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Πρόκειται για μια γενιά που διεκδικεί όχι μόνο θέση στον δημόσιο χώρο, αλλά και διαφορετικό τρόπο άσκησης εξουσίας: πιο ανοιχτό, πιο συνεργατικό, πιο διαφανή, πιο ανθρωποκεντρικό.

 

"Η δημοκρατία δεν μετριέται μόνο με τους νόμους. Μετριέται με την καθημερινή εμπειρία συμμετοχής. Με το ποιος ακούγεται στα συμβούλια, ποιος έχει πρόσβαση στη λήψη αποφάσεων, ποιος αισθάνεται ότι ο δημόσιος χώρος του ανήκει."

 

Το Χρέος της Μη Εφησυχασμού

Κι όμως, δεν έχουμε το δικαίωμα του εφησυχασμού.

 Οι έμφυλες ανισότητες εξακολουθούν να διατρέχουν τον κοινωνικό ιστό. Μισθολογικά χάσματα, επισφαλής εργασία, περιορισμένη πρόσβαση σε ηγετικούς ρόλους, έμφυλη βία, ψηφιακές ανισότητες, αόρατη εργασία φροντίδας, κοινωνικά στερεότυπα που καθορίζουν από νωρίς επαγγελματικές διαδρομές και προσωπικές φιλοδοξίες. Όλα αυτά δεν είναι αφηρημένες έννοιες – είναι εμπειρίες ζωής χιλιάδων γυναικών.

Η ισότητα δεν μπορεί να περιορίζεται σε επετειακές δηλώσεις. Χρειάζεται στρατηγική. Χρειάζεται δεδομένα. Χρειάζεται θεσμική συνέχεια. Χρειάζεται τοπικά σχέδια δράσης, πολιτικές πρόληψης, εκπαιδευτικές παρεμβάσεις στα σχολεία, προγράμματα mentoring για νέες γυναίκες, δομές στήριξης θυμάτων βίας, χωρικό σχεδιασμό που λαμβάνει υπόψη την ασφάλεια και την προσβασιμότητα όλων. Χρειάζεται, κυρίως, μια κουλτούρα δημοκρατίας που δεν αφήνει καμία φωνή στο περιθώριο.

Σε αυτή τη μέτρηση, η γυναικεία παρουσία αποτελεί αναντικατάστατο δείκτη ποιότητας:

• Όταν οι γυναίκες ενδυναμώνονται, οι κοινότητες γίνονται πιο ανθεκτικές.

• Όταν οι γυναίκες εκπροσωπούνται, οι πολιτικές γίνονται πιο αποτελεσματικές.

• Όταν οι γυναίκες προχωρούν μπροστά, η κοινωνία ολόκληρη αποκτά νέο δυναμισμό.

Κάλεσμα Ευθύνης και Συλλογικής Δράσης

Σήμερα, επιλέγουμε να μετατρέψουμε αυτή την ημέρα σε δημόσια δέσμευση. 

Απευθύνουμε  κάλεσμα στους συναδέλφους μας στην αυτοδιοίκηση, στους νέους και τις νέες που θέλουν να εμπλακούν στα κοινά, στους φορείς της κοινωνίας των πολιτών, στις τοπικές κοινωνίες: ας κάνουμε την ισότητα μετρήσιμο στόχο και όχι αφηρημένο ιδανικό. 

Ας σχεδιάσουμε πολιτικές με διάρκεια. 

Ας επενδύσουμε στη γνώση και στην πρόληψη. 

Ας δημιουργήσουμε δίκτυα υποστήριξης. 

Ας ανοίξουμε τον δημόσιο χώρο στις γυναίκες όχι ως εξαίρεση, αλλά ως κανονικότητα.

Ας μετατρέψουμε τις πόλεις και τα χωριά μας σε τόπους όπου κάθε κορίτσι μεγαλώνει γνωρίζοντας ότι μπορεί να συμμετέχει, να ηγείται, να ονειρεύεται χωρίς όρια. Όπου καμία γυναίκα δεν αισθάνεται αόρατη. 

Όπου η δημοκρατία βιώνεται καθημερινά – όχι μόνο διακηρύσσεται.

Η ισότητα δεν είναι σύνθημα. Είναι θεσμική στάση. Είναι πολιτική επιλογή. Είναι συλλογική ευθύνη.

*Η Δήμητρα Γκατζόγια είναι Σύμβουλος της Δημοτικής Κοινότητας Ιωαννίνων του Δήμου Ιωαννιτών και Τομεάρχης Ισότητας της Ένωσης Νέων Αυτοδιοικητικών Ελλάδος (ΕΝΑ)

**Ο Νεκτάριος Καλαντζής είναι Πρόεδρος των Ευρωπαίων Νέων Αυτοδιοικητικών και της Ένωσης Νέων Αυτοδιοικητικών Ελλάδος (ΕΝΑ)