Παναγιώτης Δουδωνής: «Στην κατάργηση των σχολικών επιτροπών αντιδρούν πρώτα οι ίδιοι οι γονείς»

Ομιλία Παναγιώτη Δουδωνή, εισηγητή ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής επί των άρθρων του Νομοσχεδίου του Υπουργείου Εσωτερικών 

Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, κύριοι Υπουργοί, 

Νομίζω ότι σήμερα έχουμε μια συζήτηση επί της αρχής του νομοσχεδίου. Αυτό είναι η ουσία μιας πρώτης επιτροπής. Η πραγματικότητα είναι ότι το νομοσχέδιο δεν έχει αρχή. Δεν υπάρχει πραγματικό αντικείμενο συζήτησης σήμερα. Πρέπει, λοιπόν, να εφεύρουμε μια τέτοια αρχή.

Αλλά πριν, και για να σας αποδείξω αυτό το οποίο σας λέω, πάω στον σκοπό: «Η αποτελεσματική διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού του δημόσιου τομέα και η δράση των εθελοντικών μη κερδοσκοπικών οργανώσεων». Σαράντα δύο άρθρα, το ένα σχεδόν άσχετο με το άλλο. Πρόκειται για ένα ερανιστικό νομοσχέδιο άνευ αρχής, που είναι δεδομένο ότι το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης, και ευλόγως, θα στραφεί προς τη διάταξη κατάργησης των σχολικών επιτροπών.

Ας μιλήσουμε, λοιπόν, για το ζήτημα των σχολικών επιτροπών. Άκουσα τον συνάδελφο εισηγητή της πλειοψηφίας να αναφέρεται στην ΚΕΔΕ. Έχουμε επιστολή πέντε  δήμων, εκ των οποίων οι τρεις είναι οι μεγαλύτεροι δήμοι της χώρας, οι οποίοι μιλούν κατά της κατάργησης των σχολικών επιτροπών. Είναι, μάλιστα, και οι άμεσα ενδιαφερόμενοι, αλλά είναι και αυτοί οι οποίοι έχουν την πραγματική εικόνα του ζητήματος, της εφαρμογής του και του πώς θα μεταβληθούν τα πράγματα. Δεν μπορώ, λοιπόν, να μη σταθώ σε αυτή την επιστολή.

Η επιστολή αυτή μιλάει για μειωμένη ευελιξία και αποδυνάμωση του ρόλου των γονέων και των εκπαιδευτικών. Μιλάει για τον όγκο των επιπλέον αρμοδιοτήτων που θα λάβουν και λέει ότι είναι αμφίβολο αν αυτός μπορεί να διεκπεραιωθεί. Και θίγει ένα πολύ σοβαρό θέμα, το οποίο νομίζω ότι πρέπει να λάβουμε υπόψη μας: το ζήτημα των ειδικών σχολείων, τα οποία, λόγω της φύσεως των αναγκών τους, παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες σε σχέση με επείγοντα πράγματα τα οποία πρέπει να γίνουν.

Αυτό, λοιπόν, είναι κάτι το οποίο εκφράζουν ως ανησυχία οι δήμαρχοι. Αλλά νομίζω ότι και η πείρα, σε σχέση με την εφαρμογή ήδη στους μικρότερους δήμους —μάλλον στους όχι πολύ μεγάλους δήμους— του μέτρου της κατάργησης των σχολικών επιτροπών, δείχνει ότι έχουμε ένα συγκεντρωτικό μοντέλο, κατά βάση γραφειοκρατικό, με μια γραφειοκρατία που παρεμβάλλεται από την αποκατάσταση μιας βλάβης μέχρι την αγορά γραφικής ύλης.

Και αν αυτά τα προβλήματα τα αντιμετωπίζουν οι μικρότεροι δήμοι, είναι εύλογο να αναρωτιέται κανείς πόσο πολλαπλασιαστικά θα λειτουργήσουν αυτά στους μεγαλύτερους δήμους. Υπάρχουν δήμοι με μεγάλο πληθυσμό και μεγάλη γεωγραφική έκταση, αλλά και δήμοι νησιωτικοί και ακριτικοί.

Και επειδή καταλαβαίνω, και από την απάντηση του Υπουργού, ότι θεωρεί —ή μάλλον προσάπτει την αιτίαση στους δημάρχους— ότι δεν το κάνουν απλώς γιατί θεωρούν ότι δεν θα λειτουργήσει το μέτρο, αλλά ότι δεν γίνεται εξ αγαθού συνειδότος, αυτό για μένα δηλώνει μια βαθιά δυσπιστία απέναντι στον ίδιο τον θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης, άρα μια αναίρεση στον πυρήνα της λειτουργίας του Υπουργείου Εσωτερικών.

Όμως, ας λέγαμε ότι έχει δίκιο, με το οποίο διαφωνώ καθέτως. Δεν αντιδρούν και οι γονείς; Εγώ σας έχω εδώ, και θα το καταθέσω στα πρακτικά, δύο επιστολές από την πατρίδα μου, της Ένωσης Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων του Δήμου Μυτιλήνης, που αντιδρούν σφόδρα στην κατάργηση των σχολικών επιτροπών. Θυμίζω ότι είναι ένας δήμος πληθυσμιακά μεγάλος, καλυπτόμενος από τη νέα ρύθμιση, με μεγάλη γεωγραφική έκταση, ακριτικός και νησιωτικός.

Και ερωτώ: αν αντιδρούν οι γονείς, που όλο αυτό αφορά τα παιδιά τους, γιατί να μην αντιδράσουμε και όλοι οι υπόλοιποι; Γιατί να μην αντιληφθούμε ότι μάλλον οι γονείς έχουν δίκιο; Ποιος θέλει καλύτερα και περισσότερο το καλό των παιδιών, αν όχι οι ίδιοι οι γονείς τους;

Και δεν είναι μόνο αυτός ο σύλλογος, αλλά αυτός ο σύλλογος είναι από την ιδιαίτερη πατρίδα μου και περιήλθε εις γνώσιν μου το έγγραφο αυτό. Αλλά, μιας και μιλάμε επί της αρχής —και θα αναφερθώ βέβαια και σε άλλες διατάξεις με τις οποίες συμφωνούμε, γιατί εμείς δεν έχουμε παρωπίδες— μένω σε αυτή τη διάταξη. Γιατί, έτσι όπως διαμορφώθηκε το νομοσχέδιο άνευ αρχής, αυτή υποκαθιστά τη φιλοσοφία του νομοσχεδίου, το οποίο δεν έχει φιλοσοφία.

Αν μπορούσα, όμως, να βρω μια τέτοια φιλοσοφία, αυτή είναι ο συγκεντρωτισμός: συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σε όσο το δυνατόν υψηλότερο επίπεδο. Είναι η φιλοσοφία του επιτελικού κράτους, που, όσο ξεδιπλώνεται στην εφαρμογή της, οδηγεί αρμοδιότητες και εξουσίες όλο και προς τα πάνω.

Γι’ αυτό, λοιπόν, έχω εδώ —και δεν θα το καταθέσω στα πρακτικά, αλλά θα το κάνω δώρο στον Υπουργό— ένα άρθρο ενός καθηγητή μου στην Οξφόρδη για την αρχή της επικουρικότητας. Αναφέρεται στην ιστορική διαδρομή της αρχής της επικουρικότητας, η οποία, στην καταγωγική της υπόσταση, ταυτίζεται με την αρχή της εγγύτητας. Πηγή της είναι η εγκύκλιος Rerum Novarum του Πάπα Λέοντος ΙΓ΄ του 1891 και η εγκύκλιος Quadragesimo Anno του Πάπα Πίου ΙΑ΄ του 1931. Από εκεί περνάμε στην ευρωπαϊκή αρχή της επικουρικότητας και στη γενική αρχή του συνταγματικού δικαίου περί εγγύτητας και επικουρικότητας, ως κοινό στοιχείο της συνταγματικής ταυτότητας όλων των ευρωπαϊκών κρατών.

Άρα, λοιπόν, η επιφόρτιση της κεντρικής υπηρεσίας του Δήμου με τέτοιου είδους ζητήματα αντιβαίνει τόσο στην αρχή της εγγύτητας και της επικουρικότητας ως αρχής δημοκρατικής οργάνωσης, όσο και στην αρχή της αποτελεσματικής διοίκησης.

Τώρα, για το Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης, η συμπερίληψη των σχολικών επιτροπών σε αυτό δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκην την απορρόφηση των αρμοδιοτήτων τους από τους Δήμους ούτε την απώλεια της αυτοτελούς τους δράσης. Το ένα δεν συνεπάγεται αιτιωδώς το άλλο.

Θέλω, τέλος, να αναφερθώ σε ορισμένες διατάξεις με τις οποίες συμφωνούμε, όπως το άρθρο 14 για την πρόσληψη τρίτεκνων οικογενειών και το άρθρο 20 για την άδεια μονογονέων. Είναι θετικές ρυθμίσεις, διότι αποτυπώνουν τις κοινωνικές εξελίξεις, και γιατί εξάλλου το δίκαιο αποτυπώνει την κοινωνική πραγματικότητα.

Ωστόσο, αν πάμε πιο βαθιά, θα δούμε ότι επιχειρείται να προσεγγιστούν προβλήματα χωρίς να αγγίζεται ο πυρήνας τους, που είναι η ασκούμενη πολιτική. Και αυτό, κλείνοντας, έρχεται σε αντίθεση με όσα είχαν εξαγγελθεί στην αρχή της διακυβέρνησης περί καλής νομοθέτησης και επιτελικού κράτους. Η αιτιολογική έκθεση, εξάλλου, απλώς επαναλαμβάνει τις διατάξεις χωρίς να φωτίζει την ουσία τους.