Πωγώνι: Το Χρονικό μιας Συλλογικής Εγκατάλειψης

Όταν όλοι φταίνε, κανείς δεν δικαιούται να σιωπά

Του Ανδρέα Μάρη

Μέλος της Αδελφότητας Μεροπαίων Πωγωνίου 

Το Πωγώνι δεν πέθανε από τύχη.

Ούτε από «αντικειμενικές δυσκολίες».

Πέθανε από αποφάσεις, από σιωπές και από συνειδητή μετακύλιση ευθυνών.

Η απόσυρση του στρατού από το συνοριακό φυλάκιο των Δρυμάδων δεν είναι ένα απλό διοικητικό γεγονός. Είναι η κρατική σφραγίδα στην οριστική εγκατάλειψη μιας ιστορικής, ακριτικής περιοχής. Μια απόφαση που φέρει πλέον και την επίσημη υπογραφή της Πολιτείας μέσω του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Όμως ας μην κοροϊδευόμαστε.

Το Πωγώνι είχε εγκαταλειφθεί πολύ πριν κλείσουν τα φυλάκια.

Κατά τη μακρόχρονη θητεία της σημερινής δημοτικής αρχής στο Πωγώνι:

έκλεισαν σχολεία,

έκλεισαν αστυνομικά τμήματα,

έκλεισαν ταχυδρομεία και τράπεζες,

υποβαθμίστηκαν ή εγκαταλείφθηκαν ιατρεία,

ερήμωσαν χωριά ολόκληρα,

έκλεισε με τρόπο απαξιωτικό η Κιβωτός στην Πωγωνιανή,

έκλεισε το Μουσικό Σχολείο Δολιανών και μεταφέρθηκε εκτός Πωγωνίου, στα Ιωάννινα.

Όλα αυτά δεν ήταν «τεχνικές αποφάσεις».

Ήταν αφαίρεση παιδείας, πολιτισμού, κοινωνικής συνοχής και προοπτικής.

Και έγιναν χωρίς ουσιαστική, δημόσια και συγκρουσιακή αντίδραση.

Η δημοτική αρχή  του Δήμου Πωγωνίου δεν συγκρούστηκε.

Δεν διεκδίκησε.

Δεν ύψωσε πολιτικό ανάστημα.

Η απραξία βαφτίστηκε «ρεαλισμός».

Η σιωπή βαφτίστηκε «υπευθυνότητα».

Και το αποτέλεσμα ήταν η αποδόμηση του τόπου.

Η Πολιτεία έκανε αυτό που της επιτρέψαμε:

αποσύρθηκε.

Αποσύρθηκε από την άμυνα,

αποσύρθηκε από την παιδεία,

αποσύρθηκε από την υγεία,

αποσύρθηκε από την καθημερινότητα της παραμεθορίου.

Η απουσία αυτή δεν είναι θεωρητική. Είναι ορατή και συμβολική.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα: η ενθρόνιση του νέου Μητροπολίτη Πωγωνίου στο Δελβινάκι.

Σε ένα κορυφαίο πνευματικό και θεσμικό γεγονός για την περιοχή, η παρουσία υπουργών, κυβερνητικών εκπροσώπων και βουλευτών ήταν φτωχή έως ανύπαρκτη.

Η εικόνα ήταν αποκαλυπτική:

η μπάντα του στρατού ήταν περισσότερη από τους κατοίκους της περιοχής.

Αν αυτή δεν είναι φωτογραφία ερημοποίησης, τότε ποια είναι;

Οι εκλεγμένοι βουλευτές της περιοχής φέρουν ακέραιη ευθύνη.

Όχι μόνο γιατί δεν αντέδρασαν,

αλλά γιατί σε πολλές περιπτώσεις δεν γνωρίζουν ούτε τα στοιχειώδη ιστορικά δεδομένα του τόπου που υποτίθεται ότι εκπροσωπούν — όπως την έδρα της Μητρόπολης Πωγωνιανής. Είναι χαρακτηριστικές  οι δηλώσεις βουλευτριας του νομού μας που αποκαλούσε τον νέο μας Δεσπότη ως Μητροπολίτη Κονίτσης.

Αυτό δεν είναι άγνοια.

Είναι πολιτική αδιαφορία.

Τι να πούμε για την Ομοσπονδία μας και την  ιδιαίτερη και βαριά ευθύνη που φέρει  ο θεσμικός εκφραστής των Πωγωνισίων.

Σιώπησε για όλα τα κρίσιμα ζητήματα του τόπου.

Και όταν επιτέλους υπήρξε απόφαση,

ακυρώθηκε η ίδια η δημοκρατία.

Να θυμίσω ότι ομόφωνα ψηφισμένο ψήφισμα διαμαρτυρίας ενάντια στην εγκατάσταση ανεμογεννητριών στα βουνά του Πωγωνίου, που υποβαθμίζουν περιβαλλοντικά, κοινωνικά, πολιτιστικά και αναπτυξιακά την περιοχή, εξαφανίστηκε.

Χωρίς εξήγηση.

Χωρίς ανάληψη ευθύνης.

Αυτή η αντιδημοκρατική πρακτική ήταν ο λόγος της παραίτησής μου από το Διοικητικό Συμβούλιο της Ομοσπονδίας.

Γιατί όταν ακυρώνεται η βούληση των μελών, ο θεσμός παύει να υπηρετεί τον τόπο.

Η ευθύνη δεν σταματά στο Πωγώνι.

Επεκτείνεται σε ολόκληρη την Ήπειρο.

Η σιωπηρή αποδοχή των εξοντωτικών διοδίων είναι ακόμη ένα παράδειγμα συλλογικής αδράνειας.

Σήμερα:

Αθήνα – Γιάννενα – επιστροφή: περίπου 90€ μόνο σε διόδια για ένα Ι.Χ.

Θεσσαλονίκη – Γιάννενα – επιστροφή: περίπου 20€, με προοπτική νέων αυξήσεων, μετά την παραχώρηση της Εγνατία Οδός σε ιδιωτική εταιρεία.

Αυτό δεν είναι απλά κόστος.

Είναι έμμεσος αποκλεισμός.

Καθιστά απαγορευτική την επίσκεψή μας στα πατρικά  εδάφη.

Κόβει τον δεσμό με τον τόπο.

Μετατρέπει την καταγωγή σε πολυτέλεια.

Και όλα αυτά έγιναν χωρίς ουσιαστική αντίδραση.

Ούτε από θεσμούς.

Ούτε από φορείς.

Ούτε από εμάς.

Και τώρα η πιο δύσκολη αλήθεια.

Την μεγαλύτερη ευθύνη την έχουμε εμείς.

Εμείς, με τις ψήφους μας, ανακυκλώσαμε τις ίδιες αποτυχημένες επιλογές.

Εμείς ανεχθήκαμε την ανικανότητα.

Εμείς σωπάσαμε όταν έπρεπε να συγκρουστούμε.

Δεν είμαστε απλώς θύματα.

Είμαστε συνένοχοι. Αν όχι πρωταγωνιστές.

Κλείσαμε τα σπίτια των παππούδων μας ακόμα και για ένα κληρονομικό γινάτι. 

Αποσυρθήκαμε από τις συλλογικές δομές.

Και έτσι, βάλαμε μόνοι μας το λουκέτο στα χωριά μας.

Η Ώρα της Ευθύνης 

Η ώρα που είναι τώρα δεν είναι ώρα για άλλη αγανάκτηση.

Είναι ώρα κινητοποίησης.

Και η κινητοποίηση περνά μέσα από την επανενεργοποίηση των συλλόγων και των αδελφοτήτων μας.

Μέσα από τη συμμετοχή στις συλλογικές μας δομές, που τις αφήσαμε να αδειάσουν για να γίνουν ακίνδυνες.

Εκεί βρίσκεται η δύναμη.

Εκεί βρίσκεται η αξιοπρέπεια.

Εκεί μπορεί να ξαναγεννηθεί η φωνή του τόπου.

Υπάρχουν άξιοι άνθρωποι ανάμεσά μας.

Με αξίες, γνώση και κύρος.

Αλλά τους διώξαμε.

Τους απομακρύναμε.

Τους φοβίσαμε.

Για να ανεχόμαστε τους ανίκανους.

Αν θέλουμε να αλλάξει κάτι, πρέπει να κάνουμε το αντίθετο:

να στηρίξουμε τους ικανούς,

να ενθαρρύνουμε τους νέους,

να δώσουμε χώρο σε ανθρώπους που δεν χρωστούν τίποτα και σε κανέναν.

Η ερήμωση δεν θα ανατραπεί με αναμνήσεις.

Θα ανατραπεί μόνο με συμμετοχή, σύγκρουση και ευθύνη.