Έθιμα της Πρωτοχρονιάς .....Οι βασιλοκουλούρες στο Πωγώνι

Τ’ Αη-Βασιλιού έκαναν τις «βασιλοκουλούρες» ή βοϊδοκουλούρες. Κάθε νοικοκυρά ζύμωνε τρεις βασιλοκουλούρες (βασιλοκ’ κλούρες), μια μεγάλη για το σπίτι και δυο μικρότερες που προορίζονταν για τον «τζιομπάνο» και το «γελαδάρη» του χωριού, (τζιομπάνος αυτός που βόσκει τα χωριανικά γίδια ή πρόβατα, τη γιδούρα, τα μπροβάργια και γελαδάρης αυτός που ’βοσκε τα γελάδια, τα βόδια του χωριού, ο βουκόλος).

Το βράδυ της παραμονής, οι άνδρες μαζεύονταν στα καφενεία του χωριού. Εκεί έπαιζαν «τριανταένα». Στο παιχνίδι αυτό δεν παίζονταν πολλά χρήματα, αλλά για το «καλό του χρόνου» όπως έλεγαν.
Δεν ξενυχτούσαν τα παλιά χρόνια στα μαγαζιά αλλά, αφού διασκέδαζαν για κάμποση ώρα, επέστρεφαν γρήγορα στις οικογένειές τους, ώστε όλοι μαζί να υποδεχτούν τον καινούργιο χρόνο.
Φεύγοντας αγόραζαν για τα παιδιά ξερά σύκα (τσιοπελόσυκα), κανένα λουκούμι για τις γυναίκες και εύχονταν ο ένας στον άλλο «με το καλό να ’ρθει ο καινούργιος χρόνος». Η χαρά των παιδιών, δεν περιγραφόταν, γιατί τα γλυκά, οι λιχουδιές και τα σημερινά ζαχαρωτά ήταν άγνωστα τότε. Το λουκούμι, κάνα τσουπελόσυκο και καμμιά κ
αραμέλα ήταν κι αυτά από τις σπάνιες λιχουδιές.

Ώσπου να αλλάξει ο χρόνος τα μεσάνυχτα, μαζεύονταν όλοι γύρω από το τζάκι που ’καιγε το κούτσουρο κι άκουγαν παραμύθια και ιστορίες, για τους καλικάντζαρους, τους μυλωνάδες και τις ξωτικιές. Η παιδική φαντασία τα θεωρούσε σαν πραγματικά γεγονότα και η απλοϊκότητα και η πειστικότητα με την οποία τα διηγόνταν οι γιαγιάδες εντυπώνονταν βαθιά μέσα στο μυαλό των παιδιών.

Με τον ερχομό του νέου χρόνου ευχόταν «καλή χρονιά», ασπαζόταν ο ένας τον άλλο και στους μεγαλύτερους φιλούσαν το χέρι. Τα παιδιά ξυπνούσαν χαραή (αν είχαν κλείσει μάτι από την χαρά τους και την αγωνία τους πότε θα ξημερώσει) και παρέες παρέες περνούσαν τα σπίτια του χωριού για να πούνε τον Αη-Βασίλη. Κρατούσαν στα χέρια κλίτσες για ν’ αντιμετωπίσουν τα σκυλιά, κι αν ήταν πολύ χιονισμένα τα σπίτια, έπαιζαν χιονοπόλεμο και τραγουδούσαν έξω στην αυλή για ν’ ακούσουν οι νοικοκυραίοι. Για φιλοδώρημα έδιναν σύκα ψημένα, καρύδια, καραμέλες και σπάνια καμιά τρύπια δεκάρα. Πάντως το έθιμο αυτό δεν είχε μεγάλη έκταση και λόγω του χειμώνα μόνο τα πιο ζωηρά παιδιά πήγαιναν, ενώ του Λαζάρου πήγαιναν όλα τα παιδιά του χωριού.
πηγή