Αποστολή στη Σπιναλόγκα

Μαύρες σημαίες, κόκκινα γεράνια, διάσπαρτοι καθρέφτες φανεροί και κρυμμένοι. Ο μεγάλων διαστάσεων σταυρός στην είσοδο της Σπι­ναλόγκας, η ακρωτηριασμένη κόρη που κάνει το τελευταίο μετέωρο βήμα τοποθετημένη στο ενετικό οχυρό και ο Κώστας Τσόκλης, κλει­σμένος σ’ ένα μικρό δωματιάκι σκυφτός, εκτελεί αέναους κύκλους πάνω σε αλάτι… στην περφόρμανς που παρουσίασε, ειδικά, το περα­σμένο Σάββατο στη Σπιναλόγκα, κατά τη διάρκεια των εγκαινίων της έκθεσης - εγκατάστασής του «Εσύ, ο τελευταίος λεπρός».

Η Σπιναλόγκα δεν είναι πια το κολαστήριο των φλεγόμενων ψυχών και των τραυματισμένων σωμάτων. Τόπος πολύ ιδιαίτερος, σε αφήνει άφωνο από την ομορφιά, τα επιβλητικά κτίσματα, το ενετικό φρού­ριο, τα σοκάκια. Και αν υπάρξει για μια στιγμή απόλυτη σιωπή, σου κόβει την ανάσα η αίσθηση ότι πλανάται ακόμα η βαριά ενέργεια των χανσενικών που το κατοίκησαν έγκλειστοι για περισσότερο από πε­νήντα χρόνια (1903-1957).

Με αυτόν τον τόπο αναμετράται το έργο του Κώστα Τσόκλη. Σ’ αυ­τόν τον τόπο και τους ανθρώπους ήθελε να αποτίσει φόρο τιμής. Ο 82χρονος εικαστικός με αφετηρία τη δυστυχία των βασανισμένων ασθενών προτείνει τη δική του διαδρομή πάνω στο νησί. Και διά μέ­σου της τέχνης έρχεται η λύτρωση.

Ο πάλαι ποτέ απαγορευμένος καθρέφτης είναι η ύλη που παίρνει τη ρεβάνς. «Ο Εσταυρωμένος Προμηθέας», φτιαγμένος από καθρέφτη, είναι ο μεγάλων διαστάσεων σταυρός που δεσπόζει πλέον στην είσο­δο του νησιού, αντικατοπτρίζει το απέραντο γαλάζιο και «μετατρέπει το νησί από ξερονήσι σε μνημείο αυτός ο σταυρός που στήνεται βεβαίως προς τιμήν των λεπρών» λέει στο «ΠοντίκιΑrt» ο διεθνώς καταξιωμένος Κώστας Τσόκλης.

Η είσοδος του επισκέπτη στη Σπιναλόγκα γίνεται από το «Υποθετικό νεκροταφείο», εγκατάσταση από καθρέφτες και σταυρούς, για να αντικρίσει στη συνέχεια μια φλεγόμενη γωνιά από κατακόκκινα γε­ράνια, το μόνο λουλούδι που ευδοκιμούσε στο νησί. Στο κτήριο του παλιού νοσοκομείου εκτίθεται το κύριο μέρος της έκθεσης: ζωγρα­φικά έργα, σχέδια, εγκαταστάσεις, βίντεο, ενώ σε ολόκληρο το νησί ο επισκέπτης ανακαλύπτει ή αντικρίζει έργα, όπως οι μαύρες σημαίες - λάβαρα, με συμβολική αξία κι αισθητική ομορφιά. Σε ορισμένα από αυτά, ακούει τη μουσική που συνέθεσε ειδικά ο Νίκος Ξυδάκης.

«Αν λάβουμε υπόψη μας ότι ο Τσόκλης και μαχητής είναι και δημιουργεί συνεχώς θέματα, αντιφατικός, προκλητικός, επιθετικός, που εκτίθεται, γράφει, παρεμβαίνει στα πολιτικά, βρίσκω πάρα πολύ ση­μαντική αυτήν την παρέμβαση. Γιατί θίγει το θέμα μιας μειονότητας απέναντι σε μια πλειοψηφία αλλά και το θέμα του αποκλεισμού» λέει στο «Ποντίκι art» η επιμελήτρια της έκθεσης Κατερίνα Κοσκινά. Με αφορμή την έκθεση, επισπεύστηκαν και οι εργασίες αναστήλω­σης καθώς η 13η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων έχει κάνει εξαιρετική δουλειά στο νησί, που σήμερα είναι το δεύτερο σε επισκεψιμότητα μνημείο στην Κρήτη.

O ίδιος ο Τσόκλης «όργωσε» κυριολεκτικά τη Σπιναλόγκα. Μαζί με συνεργάτες και βοηθούς, τη σύντροφο της ζωής του Ελένη Τσόκλη και πολλούς εθελοντές από την Πλάκα και τις γύρω περιοχές δούλε­ψαν ακατάπαυστα για την υλοποίηση του έργου. Η ιδέα της εγκατάστασης στη Σπιναλόγκα ήταν του Νίκου Φινοκαλιώτη.

Η έκθεση - εγκατάσταση τελεί υπό την αιγίδα της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO, που για πρώτη φορά παραχώρησε το μνημείο. Διάρκεια έως 31 Οκτωβρίου.

topontiki